भारतीय नौदलाचं नवीनतम डायव्हिंग सपोर्ट व्हेसल आयएनएस निस्तार दक्षिण चीन समुद्रात होणाऱ्या बहुराष्ट्रीय लष्करी सरावात सहभागी होणार आहे. आपल्या पहिल्या परदेशी दौऱ्याच्या निमित्तानं आयएनएस निस्तार सिंगापूरच्या चांगी नेव्हल बेसवर पोहोचलं आहे. हा समुद्री जहाज पूर्णपणे स्वदेशी डिझाइन आणि बांधकामानं तयार करण्यात आला आहे. आता तो ‘पॅसिफिक रीच २०२५ (XPR-25)’ या लष्करी सरावात भाग घेणार आहे, ज्याची सुरुवात सोमवार, १५ सप्टेंबरपासून होत आहे.
२०१८-१९ मध्ये दोन डीएसआरव्ही (निस्तार – पूर्व व पश्चिम किनाऱ्यासाठी) ताफ्यात दाखल झाल्यानंतर भारत काही मोजक्या देशांच्या गटात गेला, ज्यांच्याकडे समर्पित पाणबुडी बचाव प्रणाली आहे. ही प्रणाली ६५० मीटर खोलपर्यंत बचाव कार्य करू शकते. ‘पॅसिफिक रीच २०२५’ सिंगापूरतर्फे आयोजित होत असून, यात ४० हून अधिक देश थेट सहभागी किंवा निरीक्षक म्हणून हजर असतील. हा सराव दोन टप्प्यात होणार आहे – हार्बर फेज आणि सी फेज.
हेही वाचा..
भारत-पाक सामन्याला विरोध, फिक्सिंगचा आरोप, मंत्री रिजिजू म्हणाले…
यूपीची ‘विकसित यूपी ॲट २०४७’ या व्हिजनकडे वाटचाल
युट्यूबर मणी मेराजने महिला इन्फ्लुएन्सरला फसवले, आता दुसरे लग्न करण्याच्या तयारीत!
सीमेवर नेपाळहून पळालेल्या चार परदेशी कैद्यांना अटक
हार्बर फेज एक आठवडाभर चालेल. यात पाणबुडी बचाव प्रणालीवर चर्चा, विषयतज्ज्ञांचे अनुभव आदानप्रदान, मेडिकल सिम्पोजियम आणि क्रॉस-डेक भेटी होतील. सी फेजमध्ये आयएनएस निस्तार अन्य देशांसोबत हस्तक्षेप व रेस्क्यू ऑपरेशन्सचं प्रत्यक्ष सराव करेल. या बहुराष्ट्रीय सरावाचं उद्दिष्ट म्हणजे विविध देशांच्या पाणबुडी बचाव साधनं व प्रणाली एका व्यासपीठावर आणणं, कार्यपद्धती सुलभ करणं, सर्वोत्तम अनुभवांची देवाणघेवाण आणि परस्पर इंटरऑपरेबिलिटी वाढवणं.
आयएनएस निस्तार हा ईस्टर्न फ्लीटच्या फ्लॅग ऑफिसर कमांडिंगच्या अधिपत्याखाली आहे. १८ जुलै २०२५ रोजी याचं नौदलात औपचारिक समावेश करण्यात आला. हा जहाज भारताच्या आत्मनिर्भरतेचा आणि शिपबिल्डिंग क्षेत्रातील कामगिरीचा प्रतीक आहे. यात ८०% पेक्षा जास्त स्वदेशी उपकरणं व तंत्रज्ञानाचा वापर झालेला आहे. जहाजामध्ये साइड स्कॅन सोनार, वर्क व ऑब्झर्वेशन क्लास ROV, तसेच उन्नत डीप-सी डायव्हिंग सिस्टम बसवण्यात आले आहेत.
हे जहाज खोल समुद्रातील पाणबुडी बचाव मोहिमांसाठी डीप रेस्क्यू व्हेईकल म्हणून कार्यरत असेल. आवश्यकतेनुसार त्याची वेसल्स ऑफ अपॉर्च्युनिटीवर तैनाती करता येते. शिवाय हवाई मार्गानं कोणत्याही किनाऱ्यावर पोहोचवून दूरच्या समुद्रातही त्याची नियुक्ती शक्य आहे. समुद्री टप्प्यात आयएनएस निस्तार आणि एसआरयू (ईस्ट) सहभागी देशांच्या नौदल युनिट्ससोबत मिळून विविध हस्तक्षेप व बचाव ऑपरेशन्सचा सराव करतील.
