स्वरा भास्करने ‘जौहर’ प्रकरणाचे खापर फोडले भाषांतरावर

अभिनेत्री स्वरा भास्करने ‘पद्मावत’ चित्रपटातील जौहरच्या प्रसंगावर केलेल्या वक्तव्यावरून सर्व स्तरातून जबरदस्त टीका होत आहे. मात्र, स्पष्टीकरण देताना तिने आपल्या वक्तव्याचा अर्थ लोकांना समजला नसून इंग्रजीचे चुकीचे भाषांतर केल्यामुळे वाद निर्माण झाल्याचा दावा केला आहे.

१ सप्टेंबर रोजी सामाजिक माध्यमांवर प्रसिद्ध केलेल्या चित्रफितीत भास्कर म्हणाली की, एखाद्या व्यक्तीला भाषा समजत नसेल तर त्याने इतरांकडून अर्थ समजून घ्यावा किंवा तपासून पाहावे. चुकीची माहिती पसरवून लोकांना भडकवू नये, असेही त्यांनी म्हटले. भास्कर म्हणाली की, ‘पद्मावत’ चित्रपटातील राणी पद्मावती किंवा जौहर करणाऱ्या इतर महिलांना त्यांनी भ्याड म्हटलेले नाही. मात्र, चित्रपटात जौहरचा प्रसंग दाखवण्यास त्यांचा विरोध असल्याचे त्यांनी पुन्हा सांगितले.

तिने म्हटले की, बलात्कारातून बचावलेल्या महिलांनी ‘आपला सन्मान वाचवण्यासाठी आत्महत्या करायला हवी होती’, असा चुकीचा संदेश या प्रसंगातून जाऊ शकतो. त्यामुळे बलात्कारातून बचावलेल्या महिलांना आपण जिवंत राहिलो म्हणून अपराधी किंवा भ्याड असल्यासारखे वाटू शकते, असे आपले म्हणणे होते.

हे ही वाचा:

“भारत आमच्यासाठी देवासारखा” नेपाळमधील पूरग्रस्तांनी मानले आभार

५.५ टन औषधांसह बचाव पथक घेऊन पाचवे विमान नेपाळकडे रवाना

सोन्या-चांदीच्या दरात मोठी घसरण

अमेरिकेकडून इराणमधील लग्नघरावर क्षेपणास्त्र हल्ला

भास्कर यांनी पुढे भारतीय समाजात ‘बलात्काराची महामारी’ आणि ‘बलात्काराची संस्कृती’ असल्याचेही म्हटले. बलात्कारातून बचावलेल्या महिलांना जगण्याचा अधिकार नाही, अशी भावना निर्माण होऊ नये, असे त्यांनी नमूद केले.

हा वाद ३१ ऑगस्ट रोजी दिल्लीतील इंडिया इंटरनॅशनल सेंटरमध्ये झालेल्या कार्यक्रमातील त्यांच्या वक्तव्यामुळे पुन्हा चर्चेत आला. स्वरा भास्करने सांगितले की, २०१८ मध्ये त्यांनी दिग्दर्शक संजय लीला भन्साळी यांना खुले पत्र लिहून ‘पद्मावत’मधील जौहरचा प्रसंग दाखवण्यास विरोध केला होता. चित्रपट पाहताना जौहर करणाऱ्या महिलांकडे पाहून बलात्कारातून बचावलेल्या एखाद्या महिलेला, ‘मी माझा सन्मान वाचवण्यासाठी स्वतःला का मारले नाही?’ असा प्रश्न पडू शकतो, असा युक्तिवाद त्यांनी केला होता.

इतिहास आणि वर्तमानकाळाची तुलना

भास्कर यांच्या भूमिकेवर टीका करणाऱ्यांचे म्हणणे आहे की, ‘पद्मावत’मधील जौहरचा प्रसंग हा आजच्या काळातील महिलांना आत्महत्या करण्याचा संदेश देण्यासाठी नसून मध्ययुगीन काळातील एका ऐतिहासिक परिस्थितीचे चित्रण म्हणून पाहिला पाहिजे. त्या काळात युद्धात पराभव झाल्यानंतर महिलांवर होणारी हिंसा, गुलामगिरी आणि लैंगिक अत्याचार यांसारख्या धोक्यांच्या पार्श्वभूमीवर राजपूत महिलांनी जौहरचा मार्ग स्वीकारल्याचे इतिहासात उल्लेख आढळतात.

त्यामुळे मध्ययुगीन परिस्थिती आणि आजच्या काळातील कायदा, राज्यव्यवस्था आणि महिलांच्या अधिकारांची परिस्थिती यांची थेट तुलना करणे योग्य नसल्याचा युक्तिवाद केला जात आहे.

‘पद्मावत’ प्रदर्शित झाल्यानंतर जौहरची प्रथा पुन्हा सुरू झाली किंवा चित्रपटातील प्रसंग पाहून बलात्कारातून बचावलेल्या महिलांनी आत्महत्या केल्याच्या घटना घडल्या, याचा कोणताही ठोस पुरावा भास्कर यांनी दिलेला नाही, अशी टीकाही करण्यात आली आहे.