लष्करासाठी गेमचेंजर ठरणार जीपीएस शिवाय ड्रोनला दिशा देणारे तंत्रज्ञान

युद्धभूमीवर शत्रूकडून जीपीएस सिग्नल जॅम केले किंवा उपग्रहांशी संपर्क तुटला, तरी ड्रोनने आपले काम सुरू ठेवावे, यासाठी हैदराबादच्या बीआयटीएस संस्थेतील दोन विद्यार्थ्यांनी स्वदेशी तंत्रज्ञान विकसित केले आहे. विशेष म्हणजे, मंगळ ग्रहावर जीपीएस यंत्रणा नसताना ड्रोन कसे काम करू शकतील, या कल्पनेतून या तंत्रज्ञानाचा जन्म झाला. आता भारतीय लष्करानेही या तंत्रज्ञानात रस दाखवला आहे.

नमन कासलीवाल आणि शिव पाटील अशी या विद्यार्थ्यांची नावे आहेत. त्यांनी ‘बेजान’ (Beijan) नावाची स्टार्टअप कंपनी स्थापन केली असून, ‘बेजान ऑटोनॉमस नेव्हिगेशन मॉड्यूल’ विकसित केले आहे. या यंत्रणेत ड्रोनवरील कॅमेऱ्यांच्या मदतीने परिसराची छायाचित्रे टिपली जातात. त्यानंतर कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) आणि विशेष सॉफ्टवेअरच्या साहाय्याने या दृश्यांचे विश्लेषण करून ड्रोनचे स्थान आणि हालचालींचा अंदाज घेतला जातो. यामुळे जीपीएस सिग्नल नसतानाही ड्रोनला दिशा ठरवता येते.

हे ही वाचा:

राहुल गांधी पुन्हा अमेरिकेच्या दौऱ्यावर जाणार?

पंजाबमध्ये तस्करीचे मोठे नेटवर्क उद्ध्वस्त, १६ जण अटकेत

इराण युद्धामुळे रिपब्लिकन पक्षाचा पराभव!

अमेरिकेचे नवनिर्वाचित सिनेटर अब्दुल एल-सैयद यांचे कर्नाटकशी खास नाते

या तंत्रज्ञानाच्या सिकंदराबाद आणि लेह येथील लष्करी ठिकाणी चाचण्या घेण्यात आल्या आहेत. तसेच दक्षिण कमांडसमोर प्रात्यक्षिक सादर करण्यात आले. पुढील क्षेत्रीय चाचण्यांसाठी तीन युनिट्स पोखरण येथे नेण्यात आली आहेत. लष्कराच्या आणखी आठ युनिट्सनी या तंत्रज्ञानात स्वारस्य दाखवले आहे. मात्र, अंतिम लष्करी पडताळणी आणि ड्रोनमध्ये संपूर्ण एकत्रीकरण अद्याप बाकी आहे. या प्रणालीचे बहुतांश सॉफ्टवेअर आणि तांत्रिक रचना भारतात विकसित करण्यात आली आहे. सध्या कंपनीचे लक्ष जीपीएस-मुक्त नेव्हिगेशन तंत्रज्ञान अधिक सक्षम करण्यावर असून, ड्रोन उत्पादक कंपन्यांसोबत भागीदारी करण्याचीही योजना आहे. विद्यार्थ्यांच्या मंगळावरील संशोधनाच्या कल्पनेतून भारतीय संरक्षण क्षेत्रासाठी उपयुक्त तंत्रज्ञान विकसित होण्याची ही महत्त्वाची घडामोड मानली जात आहे.