अमेरिकेतील आघाडीची चिपनिर्माता कंपनी क्वालकॉम इन्कॉर्पोरेटेड ने भारताच्या कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) क्षेत्रावर मोठी गुंतवणूक करत १५० दशलक्ष डॉलर्सचा (सुमारे १,२०० कोटी रुपयांपेक्षा अधिक) ‘स्ट्रॅटेजिक एआय व्हेंचर फंड’ जाहीर केला आहे. भारतातील वाढत्या एआय स्टार्टअप परिसंस्थेला गती देणे आणि देशाला जागतिक तंत्रज्ञान नवकल्पनांचे केंद्र बनवणे हा या निधीमागील मुख्य उद्देश आहे. कंपनीचे अध्यक्ष आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी क्रिस्तियानो अमोन यांनी भारतातील एआय क्षेत्रातील प्रचंड क्षमता अधोरेखित करत ही घोषणा केली.
हा निधी कंपनीची गुंतवणूक शाखा क्वालकॉम व्हेंचर्स मार्फत व्यवस्थापित केला जाणार आहे. प्रारंभिक टप्प्यातील तसेच वाढीच्या टप्प्यातील एआय स्टार्टअपमध्ये गुंतवणूक करण्यावर भर दिला जाणार आहे. विशेषतः ‘एज एआय’ तंत्रज्ञानावर लक्ष केंद्रीत केले जाईल. एज एआय म्हणजे कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्लाऊडवर न चालता थेट उपकरणांवर (डिव्हाइसवर) चालवणे. यामुळे प्रतिसादाचा वेग वाढतो, इंटरनेटवरील अवलंबित्व कमी होते आणि डेटा गोपनीयता अधिक सुरक्षित राहते.
हे ही वाचा:
मुंबई महानगरपालिका स्थायी समिती अध्यक्षपदासाठी प्रभाकर शिंदेंचे नाव
मारुती सुझुकीच्या नव्या ई विटाराने बाजारात खळबळ
जनआंदोलनापासून तुकड्या-तुकड्यांच्या आंदोलनापर्यंत: बदलता कामगार संघटनांचा चेहरा
घरगुती काम करणारे मिळतील आता एका क्लिकवर
क्वालकॉमच्या मते, एआय आता केवळ चॅटबॉट्स किंवा क्लाऊड-आधारित उपायांपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. स्मार्टफोन, मोटारगाड्या, औद्योगिक यंत्रणा, आयओटी उपकरणे आणि स्मार्ट कॅमेरे यांसारख्या उत्पादनांमध्ये थेट एआय क्षमता समाविष्ट करण्याचा ट्रेंड वेगाने वाढत आहे. भारतासारख्या मोठ्या आणि विविध बाजारपेठेत एज एआय उपाय अत्यंत उपयुक्त ठरू शकतात, कारण येथे नेटवर्क कनेक्टिव्हिटी सर्वत्र समान दर्जाची नाही.
क्वालकॉम २००७ पासून भारतात सक्रिय गुंतवणूक करत आहे आणि आतापर्यंत ४० हून अधिक भारतीय कंपन्यांना पाठबळ दिले आहे. या अनुभवाच्या आधारावर भारतातील एआय संशोधन, हार्डवेअर डिझाइन आणि डीप टेक क्षेत्रात मोठी संधी असल्याचा कंपनीचा विश्वास आहे. केवळ आर्थिक मदतच नव्हे तर तांत्रिक मार्गदर्शन, जागतिक नेटवर्क आणि चिप डिझाइनमधील तज्ज्ञता देखील या स्टार्टअपना उपलब्ध करून दिली जाणार आहे.
भारत सरकारही एआय क्षेत्राला प्रोत्साहन देत असून विविध धोरणांद्वारे डिजिटल आणि तंत्रज्ञान क्षेत्राला चालना दिली जात आहे. अशा पार्श्वभूमीवर क्वालकॉमचा हा निधी भारतीय स्टार्टअप परिसंस्थेला बळकटी देणारा ठरू शकतो. जागतिक स्तरावर स्पर्धा करण्यासाठी भांडवल, तंत्रज्ञान आणि मार्गदर्शन या तिन्ही गोष्टींची आवश्यकता असते, आणि हा फंड त्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.
एकूणच, १५० दशलक्ष डॉलर्सची ही गुंतवणूक भारताच्या एआय भविष्यासाठी विश्वासदर्शक निर्णय ठरू शकते. यामुळे भारतीय स्टार्टअपना जागतिक स्तरावर आपली छाप पाडण्याची संधी मिळेल आणि भारताचा एआय हार्डवेअर व डीप टेक क्षेत्रातील वाटा आणखी मजबूत होण्याची शक्यता आहे.
