भारताने स्मार्टफोन उत्पादन आणि निर्यात क्षेत्रात मोठी झेप घेतली असून देशाची स्मार्टफोन निर्यात ₹२.६२ लाख कोटींच्या पुढे गेली आहे. केंद्र सरकारच्या प्रॉडक्शन लिंक्ड इन्सेंटिव्ह (PLI) योजनेचा यामागे मोठा वाटा असून या योजनेमुळे देशात इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादनाचा मजबूत पाया तयार झाला आहे. गेल्या काही वर्षांत भारताने आयात करणाऱ्या देशापासून निर्यात करणाऱ्या देशाकडे मोठी झेप घेतली आहे. विशेष म्हणजे, २०१४-१५ मध्ये अत्यल्प असलेली मोबाईल निर्यात आता विक्रमी पातळीवर पोहोचली आहे. २०२५ पर्यंत स्मार्टफोन हे भारताच्या सर्वात मोठ्या निर्यात उत्पादनांपैकी एक बनले आहे. PLI योजनेअंतर्गत देशात मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक झाली आहे. अनेक जागतिक कंपन्यांनी भारतात उत्पादन युनिट्स उभारल्या आहेत. यामध्ये विशेषतः ॲपल, सॅमसंग आणि त्यांचे सप्लायर्स यांचा मोठा वाटा आहे. या कंपन्यांच्या उत्पादनामुळे भारत जागतिक सप्लाय चेनमध्ये महत्त्वाचा भाग बनला आहे.
हे ही वाचा:
₹१.२ लाख कोटींच्या ‘सेमिकंडक्टर मिशन २.०’ला मंजुरी
मुंबई विमानतळावर ब्लिंकिटची सुपरफास्ट सेवा
शेअर बाजारात जोरदार उसळी; सेन्सेक्स १,१८७ अंकांनी वधारला, निफ्टी २२,६०० पार
ऑपरेशन अरहामा: जम्मू काश्मीरच्या गांदरबलमध्ये दहशतवाद्याचा खात्मा
या योजनेमुळे केवळ उत्पादनच वाढले नाही तर रोजगारनिर्मितीला देखील चालना मिळाली आहे. MSME क्षेत्रालाही मोठा फायदा झाला असून अनेक लघु उद्योग मोठ्या कंपन्यांच्या पुरवठा साखळीत सहभागी झाले आहेत. यामुळे देशातील उत्पादन इकोसिस्टम अधिक मजबूत झाली आहे.
स्मार्टफोन निर्यातीत वाढ होण्यामागे अमेरिकेसह युरोपियन बाजारपेठेतील मागणीही महत्त्वाची ठरली आहे. भारतातून मोठ्या प्रमाणावर आयफोन आणि इतर स्मार्टफोनची निर्यात होत असून २०२५ मध्ये निर्यात सुमारे $३० अब्ज (₹२.५ लाख कोटींहून अधिक) पातळीवर पोहोचल्याचा अंदाज आहे.
तसेच, सरकारने इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादनासाठी विविध पूरक योजना देखील सुरू केल्या आहेत. इलेक्ट्रॉनिक्स मॅन्युफॅक्चरिंग क्लस्टर, घटक उत्पादन योजना आणि कौशल्य विकास कार्यक्रम यामुळे संपूर्ण उद्योगाला चालना मिळाली आहे. यामुळे देशात उत्पादन साखळी अधिक सुदृढ झाली आहे.
एकूणच, भारताचा स्मार्टफोन निर्यात क्षेत्रातील हा विक्रम “मेक इन इंडिया” आणि “आत्मनिर्भर भारत” या धोरणांच्या यशाचे प्रतीक मानला जात आहे. येत्या काळातही सरकारकडून या क्षेत्राला अधिक प्रोत्साहन मिळण्याची शक्यता असून भारत जागतिक इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादनात आणखी मोठी भूमिका बजावेल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.
