पश्चिम आशियातील वाढत्या संघर्षामुळे गेल्या काही दिवसांत उसळलेल्या कच्च्या तेलाच्या किंमतींना अखेर ब्रेक लागला आहे. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव कमी होण्याचे संकेत मिळाल्यानंतर तसेच होर्मुझ सामुद्रधुनीतून तेलवाहू जहाजांची वाहतूक पुन्हा सुरू झाल्याने जागतिक तेल बाजारात मोठी घसरण नोंदवली गेली आहे. शुक्रवारी ब्रेंट क्रूडची किंमत ७७ डॉलर प्रति बॅरलच्या खाली, तर अमेरिकन डब्ल्यूटीआय (WTI) क्रूड ७४ डॉलर प्रति बॅरलच्या आसपास व्यवहार करत होते. परिणामी, कच्च्या तेलाच्या किंमतींमध्ये आठवडाभरात जवळपास ९ टक्क्यांची घसरण होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
पश्चिम आशियातील घडामोडींचा जागतिक ऊर्जा बाजारावर थेट परिणाम होत असतो. जगातील सुमारे २० टक्के कच्च्या तेलाची वाहतूक होर्मुझ सामुद्रधुनीमार्गे केली जाते. त्यामुळे या भागातील कोणताही संघर्ष किंवा सुरक्षेचा धोका तेलाच्या किंमतींना वेगाने वर नेतो. काही दिवसांपूर्वी वाढलेल्या तणावामुळे ब्रेंट क्रूडने ८० डॉलर प्रति बॅरलचा स्तर पार केला होता. मात्र आता परिस्थिती काहीशी स्थिर होत असल्याने पुरवठा खंडित होण्याची भीती कमी झाली आहे.
हे ही वाचा:
टेलिग्रामवरील तात्पुरती बंदी कायम!
पॅरिसमधून मोदींचा डिजिटल मास्टरस्ट्रोक!
सोनं ₹३,००० ने स्वस्त, चांदी ₹७,००० ने कोसळली
साडेतीन महिन्यांचा अडथळा संपला! होर्मुझ ओलांडून भारतात पोहोचले एलएनजी जहाज
बाजार विश्लेषकांच्या मते, होर्मुझ सामुद्रधुनीत अडकलेली तेलवाहू जहाजे पुन्हा मार्गस्थ झाल्याने जागतिक बाजारात मोठ्या प्रमाणात तेलाचा पुरवठा सुरू झाला आहे. याशिवाय इराणकडून तेल निर्यातीची शक्यता वाढल्याने आणि प्रमुख उत्पादक देशांकडून उत्पादनात अतिरिक्त कपात न करण्याचे संकेत मिळाल्याने तेलाच्या किंमतींवर दबाव निर्माण झाला आहे.
भारतासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. देश आपल्या एकूण गरजेपैकी सुमारे ८५ टक्के कच्चे तेल आयात करतो. त्यामुळे जागतिक बाजारात तेल स्वस्त झाल्यास आयात बिल कमी होण्यास मदत होईल. त्याचबरोबर महागाईवरील दबाव कमी होण्याची शक्यता असून पेट्रोल, डिझेल, विमान इंधन आणि वाहतूक खर्चावरही सकारात्मक परिणाम दिसू शकतो.
तथापि, तज्ज्ञांनी सावधगिरीचा इशाराही दिला आहे. पश्चिम आशियातील परिस्थिती अद्याप पूर्णपणे सामान्य झालेली नाही. कोणतीही नवीन लष्करी कारवाई किंवा भूराजकीय तणाव पुन्हा निर्माण झाल्यास तेलाच्या किंमतींमध्ये मोठी चढ-उतार होऊ शकते. मात्र सध्या तरी पश्चिम आशियातील तणाव काहीसा ओसरल्याने जागतिक तेल बाजाराने सुटकेचा निश्वास टाकला असून कच्च्या तेलातील घसरणीमुळे तेल आयातदार देशांना मोठा दिलासा मिळाल्याचे चित्र दिसत आहे.