फ्रान्स दौऱ्यावर असलेल्या पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी पॅरिसमध्ये भारतीय समुदायाला संबोधित करताना भारताच्या डिजिटल पेमेंट प्रणाली UPI (युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस) संदर्भात मोठी घोषणा केली. फ्रान्समध्ये UPI सेवेचा विस्तार करण्यात येणार असून त्यामुळे भारतीय पर्यटक, विद्यार्थी आणि व्यावसायिकांना थेट भारतीय बँक खात्यातून व्यवहार करणे अधिक सोपे होणार आहे. भारताच्या डिजिटल अर्थव्यवस्थेचा जागतिक प्रभाव वाढत असल्याचेही मोदी यांनी यावेळी अधोरेखित केले.
सध्या UPI ही जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या डिजिटल पेमेंट प्रणालींपैकी एक मानली जाते. एप्रिल २०२६ मध्ये UPIद्वारे तब्बल १,८०० कोटींहून अधिक व्यवहार नोंदवले गेले होते. या व्यवहारांचे एकूण मूल्य ₹२५ लाख कोटींहून अधिक होते. भारतातील किरकोळ डिजिटल व्यवहारांपैकी जवळपास ८५ टक्के व्यवहार UPIच्या माध्यमातून होत असल्याचे विविध अहवालांत नमूद करण्यात आले आहे.
हे ही वाचा:
सोनं ₹३,००० ने स्वस्त, चांदी ₹७,००० ने कोसळली
‘दहशतवाद पोसणारा पाकिस्तान आता स्वतःलाच बळी म्हणतो’
पाकिस्तानातील गुरुद्वारात शीख दाम्पत्याच्या हत्या प्रकरणी मुख्य संशयिताला अटक
लैंगिक शोषणाच्या आरोपानंतर स्वयंघोषित आध्यात्मिक गुरू राधामोहन मिश्राला अटक
फ्रान्स हा UPI स्वीकारणारा प्रमुख युरोपीय देश ठरला आहे. यापूर्वी पॅरिसमधील जगप्रसिद्ध आयफेल टॉवर येथे UPI पेमेंट सुविधा सुरू करण्यात आली होती. आता ही सुविधा पर्यटनस्थळे, हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स, शैक्षणिक संस्था आणि किरकोळ विक्री केंद्रांपर्यंत विस्तारित करण्याची योजना आहे. त्यामुळे दरवर्षी फ्रान्सला भेट देणाऱ्या हजारो भारतीय पर्यटकांना रोख रक्कम किंवा कार्डवर अवलंबून राहण्याची गरज कमी होणार आहे.
मोदी यांनी सांगितले की, भारत आणि फ्रान्समधील आर्थिक भागीदारी अधिक मजबूत करण्यासाठी डिजिटल पेमेंट्स महत्त्वाची भूमिका बजावतील. भारत आणि फ्रान्समधील द्विपक्षीय व्यापार २०२५-२६ मध्ये १४ अब्ज युरोपेक्षा अधिक पातळीवर पोहोचला असून आगामी काळात हा आकडा आणखी वाढवण्याचे लक्ष्य दोन्ही देशांनी ठेवले आहे. UPIच्या विस्तारामुळे लघु व्यवसाय, स्टार्टअप्स आणि पर्यटन क्षेत्राला विशेष लाभ मिळण्याची अपेक्षा आहे.
यावेळी पंतप्रधानांनी शिक्षण आणि कौशल्य विकास क्षेत्रातील सहकार्यावरही भर दिला. २०३० पर्यंत फ्रान्समध्ये शिकणाऱ्या भारतीय विद्यार्थ्यांची संख्या ३०,००० पर्यंत वाढवण्याचे लक्ष्य दोन्ही देशांनी ठेवले आहे. सध्या हजारो भारतीय विद्यार्थी फ्रान्समधील विविध विद्यापीठांमध्ये शिक्षण घेत आहेत. शैक्षणिक पात्रतांना परस्पर मान्यता देणे आणि फ्रेंच विद्यापीठांच्या शाखा भारतात सुरू करणे यासाठीही प्रयत्न सुरू असल्याचे त्यांनी सांगितले.
फ्रान्स सरकारने अलीकडेच भारतीय नागरिकांसाठी काही ट्रान्झिट सुविधांमध्ये सवलती जाहीर केल्या आहेत. तसेच मार्सेली येथे भारतीय वाणिज्य दूतावास सुरू झाल्याने तेथील भारतीय समुदायाला मोठा दिलासा मिळाला आहे.
गेल्या काही वर्षांत UPIचा विस्तार भारताबाहेर वेगाने झाला आहे. सिंगापूर, यूएई, भूतान, नेपाळ, श्रीलंका, मॉरिशस आणि फ्रान्ससह अनेक देशांमध्ये भारतीय डिजिटल पेमेंट प्रणालीला मान्यता मिळाली आहे. विशेष म्हणजे, UPIद्वारे दर महिन्याला अब्जावधी व्यवहार होत असून भारत जगातील सर्वात मोठ्या रिअल-टाइम पेमेंट बाजारपेठांपैकी एक बनला आहे.
फ्रान्समध्ये UPIचा विस्तार करण्याची घोषणा ही केवळ डिजिटल पेमेंट्सपुरती मर्यादित नसून भारताच्या फिनटेक सामर्थ्याची जागतिक पातळीवरील वाढती स्वीकारार्हता दर्शवणारी महत्त्वाची घटना मानली जात आहे. भारत-फ्रान्स संबंधांना नवे बळ देतानाच ही घोषणा भारतीय डिजिटल क्रांतीच्या जागतिक विस्ताराचा आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहे.
