भारतीय शेअर बाजारातून सलग पैसे काढून घेत असलेले परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार (FPI) आता पुन्हा एकदा भारतीय बाजाराकडे वळल्याचे चित्र दिसत आहे. विशेषतः बँकिंग आणि वित्तीय क्षेत्रातील शेअर्समध्ये त्यांनी विक्रमी गुंतवणूक केल्याने बाजारात नव्या आशावादाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. काही महिन्यांपासून जागतिक अनिश्चितता, भू-राजकीय तणाव, डॉलरची मजबुती आणि अमेरिकेतील व्याजदर यांसारख्या कारणांमुळे भारतीय बाजारातून निधी बाहेर जात होता. मात्र आता परिस्थिती बदलताना दिसत असून विदेशी गुंतवणूकदारांनी पुन्हा भारतीय वित्तीय क्षेत्रावर विश्वास दाखवला आहे.
जून महिन्याच्या उत्तरार्धात परदेशी गुंतवणूकदारांनी बँकिंग आणि वित्तीय क्षेत्रातील शेअर्समध्ये तब्बल १४,६३४ कोटी रुपयांची गुंतवणूक केली. विशेष म्हणजे जूनच्या पहिल्या पंधरवड्यात याच क्षेत्रातून त्यांनी ११,२६३ कोटी रुपयांची विक्री केली होती. त्यामुळे अवघ्या काही दिवसांत विदेशी गुंतवणूकदारांनी घेतलेला हा यू-टर्न बाजारासाठी अत्यंत सकारात्मक मानला जात आहे. यंदाच्या वर्षातील वित्तीय क्षेत्रातील हा सर्वात मोठा परदेशी गुंतवणुकीचा आकडा ठरला आहे.
हे ही वाचा:
केरळच्या वायनाडमध्ये भूस्खलन; अनेकजण अडकल्याची भीती
गर्भवती असल्यामुळे टीसीएस धर्मांतरणातील मुख्य आरोपी निदा खानला जामीन
भारत- इंडोनेशियामध्ये २० सामंजस्य करारांवर स्वाक्षऱ्या; ब्रह्मोस क्षेपणास्त्र सहकार्यालाही गती
दिल्ली पोलिसांनी उद्ध्वस्त केली दोन दहशतवादी मॉड्युल्स
तज्ज्ञांच्या मते, या बदलामागे अनेक महत्त्वाची कारणे आहेत. जागतिक निर्देशांकांमधील फेरबदलामुळे भारतात मोठ्या प्रमाणावर निष्क्रिय निधी (Passive Funds) आला. त्याचबरोबर अनेक दर्जेदार बँकिंग आणि वित्तीय कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये झालेली किंमत सुधारणा विदेशी गुंतवणूकदारांसाठी आकर्षक ठरली. त्यामुळे दीर्घकालीन वाढीच्या अपेक्षेने त्यांनी पुन्हा या क्षेत्रात खरेदी सुरू केली आहे. भारताची मजबूत आर्थिक वाढ, सातत्याने वाढणारे कर्जवाटप, बँकांच्या सुधारलेल्या बॅलन्स शीट आणि वाढती नफाक्षमता यामुळेही विदेशी गुंतवणूकदारांचा विश्वास अधिक मजबूत झाल्याचे मानले जात आहे.
याचा सर्वाधिक फायदा खासगी बँका, मोठ्या वित्तीय संस्था आणि एनबीएफसी कंपन्यांना झाला आहे. या क्षेत्रातील शेअर्समध्ये मोठी खरेदी झाल्याने निर्देशांकांनाही आधार मिळाला. विदेशी गुंतवणूकदारांच्या पुनरागमनामुळे बाजारातील तरलता वाढली असून गुंतवणूकदारांचा आत्मविश्वासही उंचावला आहे. आगामी तिमाहीतील कंपन्यांचे निकाल अपेक्षेपेक्षा चांगले आले, तर या क्षेत्रात आणखी तेजी दिसू शकते, असा अंदाज बाजार विश्लेषक व्यक्त करत आहेत.
मात्र याचा अर्थ विदेशी गुंतवणूकदारांनी सर्वच क्षेत्रांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक सुरू केली आहे, असे नाही. सध्या त्यांची खरेदी प्रामुख्याने निवडक आणि मजबूत मूलभूत स्थिती असलेल्या वित्तीय कंपन्यांपुरती मर्यादित असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. जागतिक अर्थव्यवस्थेतील अनिश्चितता, अमेरिकेच्या व्याजदरांबाबतचा निर्णय, कच्च्या तेलाच्या किमती आणि डॉलरमधील चढ-उतार यांचा परिणाम पुढील गुंतवणुकीवर होऊ शकतो. त्यामुळे विदेशी गुंतवणूकदारांचा हा सकारात्मक कल कायम राहतो का, याकडे बाजाराचे लक्ष लागले आहे.
बाजार तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, भारताचा आर्थिक विकासदर इतर अनेक मोठ्या अर्थव्यवस्थांपेक्षा अधिक मजबूत आहे. देशातील बँकिंग क्षेत्र सातत्याने सुधारत असून कर्जवाटपात वेगाने वाढ होत आहे. डिजिटल बँकिंगचा विस्तार, ग्राहकांची वाढती संख्या आणि सरकारी पायाभूत सुविधा प्रकल्पांमुळे वित्तीय क्षेत्राला दीर्घकालीन चालना मिळत आहे. त्यामुळे विदेशी गुंतवणूकदारांनी पुन्हा एकदा या क्षेत्रात विश्वास दाखवणे हे भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी सकारात्मक संकेत मानले जात आहेत.
एकूणच, अनेक महिन्यांच्या विक्रीनंतर विदेशी गुंतवणूकदारांनी घेतलेला हा यू-टर्न भारतीय शेअर बाजारासाठी दिलासादायक ठरला आहे. विशेषतः बँकिंग आणि वित्तीय क्षेत्रात झालेली विक्रमी गुंतवणूक आगामी काळात बाजाराला स्थैर्य देण्यास मदत करू शकते. मात्र जागतिक परिस्थितीतील बदल आणि आर्थिक घडामोडींवर विदेशी निधीचा प्रवाह अवलंबून राहणार असल्याने गुंतवणूकदारांनी संयम आणि दीर्घकालीन दृष्टीकोन ठेवून गुंतवणुकीचे निर्णय घेणे अधिक योग्य ठरेल.