भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी महत्त्वाचा मानला जाणारा देशाचा परकीय चलनसाठा पुन्हा एकदा घसरल्याने आर्थिक वर्तुळात चिंता व्यक्त केली जात आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने जाहीर केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, १५ मे २०२६ रोजी संपलेल्या आठवड्यात भारताच्या फॉरेक्स रिझर्व्हमध्ये तब्बल ८.०९४ अब्ज डॉलर्सची मोठी घट झाली आहे. त्यामुळे देशाचा एकूण परकीय चलनसाठा आता ६८८.८९४ अब्ज डॉलर्सवर घसरला आहे.
गेल्या काही महिन्यांपासून जागतिक स्तरावर वाढलेला तणाव, कच्च्या तेलाच्या किंमतीतील चढ-उतार आणि डॉलरची मजबूत स्थिती याचा थेट परिणाम भारतीय अर्थव्यवस्थेवर होताना दिसत आहे. विशेषतः मध्यपूर्वेतील संघर्ष आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारातील अस्थिरतेमुळे रुपयावर दबाव निर्माण झाला. रुपयाची घसरण रोखण्यासाठी भारतीय रिझर्व्ह बँकेला बाजारात डॉलर विक्री करून हस्तक्षेप करावा लागला आणि त्याचा फटका थेट परकीय चलनसाठ्याला बसला.
हे ही वाचा:
उकाड्यानंतर पावसाची दमदार एंट्री
रोनाल्डोने अल नासरला बनवलं चॅम्पियन!
मला गद्दार म्हणणाऱ्यांनी आधी स्वतःकडे पाहावं!
आरबीआयच्या अहवालानुसार, परकीय चलनसाठ्यातील सर्वात मोठा हिस्सा असलेल्या विदेशी चलन मालमत्तेतही मोठी घट झाली आहे. विदेशी चलन मालमत्ता ६.४८३ अब्ज डॉलर्सनी कमी होत ५४५.९०४ अब्ज डॉलर्सवर आली. डॉलरसोबतच युरो, पाउंड आणि येनसारख्या जागतिक चलनांतील चढ-उताराचाही या घसरणीवर परिणाम झाल्याचे स्पष्ट होत आहे.
याशिवाय भारताच्या सोन्याच्या साठ्यातही घसरण नोंदवली गेली आहे. गोल्ड रिझर्व्ह १.५३६ अब्ज डॉलर्सनी कमी होऊन ११९.३१७ अब्ज डॉलर्सवर पोहोचला आहे. तसेच आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीकडील विशेष आहरण अधिकार म्हणजेच SDR मध्येही घट झाली आहे. IMF मधील भारताची राखीव स्थितीही कमी झाल्याचे आरबीआयने स्पष्ट केले आहे.
विशेष म्हणजे, काही महिन्यांपूर्वीच भारताचा परकीय चलनसाठा ७२८ अब्ज डॉलर्सच्या विक्रमी पातळीवर पोहोचला होता. मात्र आता सातत्याने होत असलेली घसरण अर्थतज्ज्ञांसाठी चिंतेचा विषय ठरत आहे. भारतासारख्या मोठ्या आयातदार देशासाठी मजबूत परकीय चलनसाठा अत्यंत आवश्यक मानला जातो. कारण याच साठ्याच्या आधारावर देश इंधन, सोने आणि इतर महत्त्वाच्या वस्तूंची आयात सुरक्षितपणे करू शकतो.
तज्ज्ञांच्या मते, आगामी काळात जागतिक परिस्थिती स्थिर न झाल्यास रुपयावर आणखी दबाव वाढू शकतो. त्यामुळे आरबीआयसमोर चलन स्थैर्य राखण्याचे मोठे आव्हान उभे राहण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.