रशियन तेलाकडे भारताचा वाढता कल; मार्चमध्ये आयातीत ९०% उसळी

भारताने मार्च २०२६ मध्ये रशियाकडून कच्च्या तेलाची खरेदी मोठ्या प्रमाणात वाढवली असून या निर्णयामागे जागतिक राजकीय तणाव आणि पुरवठ्यातील अडथळे ही प्रमुख कारणे असल्याचे दिसून येते. उपलब्ध माहितीनुसार, फेब्रुवारीच्या तुलनेत मार्च महिन्यात भारताच्या रशियन तेल आयातीत तब्बल सुमारे ९० टक्क्यांनी वाढ झाली आहे.

मार्चमध्ये एकूण कच्च्या तेलाच्या आयातीत मात्र जवळपास १५ टक्क्यांनी घट झाली. यामागे पश्चिम आशियातील तणाव आणि विशेषतः होर्मूज सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) या महत्त्वाच्या समुद्री मार्गातील अडथळे कारणीभूत ठरले. हा मार्ग जगातील मोठ्या प्रमाणातील तेल वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा असल्याने येथे निर्माण झालेल्या संकटाचा थेट परिणाम भारताच्या ऊर्जा पुरवठ्यावर झाला.
हे ही वाचा:
६५ कोटी वापरकर्त्यांसह एअरटेल दुसऱ्या क्रमांकावर; पहिल्या क्रमांकावर कोण?

ट्रम्प-इराण तणावाने बाजारात भूकंप; मोठ्या घसरणीनंतर पुन्हा सावरला शेअर बाजार

पश्चिम आशियातून येणाऱ्या तेलपुरवठ्यात मोठी घट झाल्याने भारताला पर्यायी स्रोत शोधावे लागले. यामुळे रशिया हा प्रमुख पर्याय ठरला. भारतातील रिफायनरी कंपन्यांनी रशियन कच्च्या तेलाची खरेदी वाढवून पुरवठ्यातील तूट भरून काढण्याचा प्रयत्न केला. मार्च महिन्यात रशियाकडून जवळपास ५५.५ दशलक्ष बॅरल तेल आयात करण्यात आले, जे मागील ९ महिन्यांतील उच्चांक मानले जात आहे.

याच काळात इराक, सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिरात यांसारख्या पारंपरिक पुरवठादारांकडून होणारी आयात मोठ्या प्रमाणात घटली. काही देशांकडून तर ५० ते ७० टक्क्यांपर्यंत घसरण झाली. त्यामुळे भारताच्या तेल आयात संरचनेत मोठा बदल दिसून आला.

याशिवाय, अमेरिकेकडून दिलेल्या ३० दिवसांच्या तात्पुरत्या सवलतीमुळे भारताला रशियन तेल खरेदी करण्यास मदत झाली. समुद्रात अडकलेल्या तेलाच्या मालवाहू जहाजांमधील साठा खरेदी करण्यास परवानगी मिळाल्याने आयातीत झपाट्याने वाढ झाली.

पूर्वी रशियन तेल कमी किमतीत मिळत होते, मात्र सध्याच्या परिस्थितीत तो सवलतीचा फायदा जवळपास संपला आहे. तरीही भारताने किंमतीपेक्षा उपलब्धता आणि ऊर्जा सुरक्षितता यांना प्राधान्य दिले आहे.

एकूणच, मार्च २०२६ मध्ये भारताच्या तेल खरेदी धोरणात मोठा बदल दिसून आला. जागतिक संघर्ष, पुरवठ्यातील अडथळे आणि ऊर्जा सुरक्षिततेच्या गरजा यामुळे भारताने रशियाकडे पुन्हा मोठ्या प्रमाणात वळण घेतले आहे. आगामी काळातही ही प्रवृत्ती काही प्रमाणात कायम राहण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.