मुंबईच्या शहरी विकासाच्या इतिहासात नवा अध्याय लिहिला जाण्याची चिन्हे दिसू लागली आहेत. शहरातील जुन्या आणि जीर्ण झालेल्या म्हाडा वसाहतींच्या पुनर्विकासासाठी म्हाडाने हाती घेतलेल्या ९२५ एकर क्षेत्रावरील ११ महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पांमुळे तब्बल ₹४ लाख कोटींची गुंतवणूक आकर्षित होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. या प्रकल्पांमुळे केवळ हजारो कुटुंबांना आधुनिक घरे मिळणार नाहीत, तर मुंबईच्या पायाभूत सुविधांनाही नवे बळ मिळणार आहे.
म्हाडाच्या ‘कन्स्ट्रक्शन अँड डेव्हलपमेंट एजन्सी’ (C&DA) मॉडेलअंतर्गत हे प्रकल्प राबवले जात आहेत. या माध्यमातून मुंबईतील अनेक दशकांपूर्वी उभारलेल्या वसाहतींचे रूपांतर अत्याधुनिक टाउनशिपमध्ये केले जाणार आहे. वांद्रे रिक्लेमेशन, वरळीतील आदर्श नगर, अंधेरीतील एस.व्ही.पी. नगर, गोरेगावमधील मोतीलाल नगर, कांदिवली, बोरिवली आणि खार परिसरातील वसाहतींसह अनेक महत्त्वाच्या भागांचा या योजनेत समावेश आहे. शहराच्या मध्यवर्ती भागातील या प्रकल्पांमुळे रिअल इस्टेट क्षेत्रात मोठी चैतन्याची लाट निर्माण झाली आहे.
हे ही वाचा:
दुर्मिळ खनिजांसाठी भारताची मोठी रणनीती
व्हॉट्सअॅपची कमान आता भारतीयाच्या हाती!
कतारमधील भारतीयांच्या मृत्यूवर जयशंकर यांनी व्यक्त केला शोक
या पुनर्विकास मोहिमेअंतर्गत सुमारे ७५ हजार पुनर्वसन घरे उभारली जाणार असून त्यासोबतच ३० हजारांहून अधिक नवीन घरे सर्वसामान्यांसाठी उपलब्ध होणार आहेत. आधुनिक वास्तुरचना, प्रशस्त रस्ते, हरित क्षेत्रे, पार्किंग सुविधा, समाजमंदिरे, आरोग्य आणि शैक्षणिक सुविधा यांचा समावेश असलेल्या या टाउनशिप नागरिकांच्या जीवनमानात मोठी सुधारणा घडवून आणतील. अनेक जुन्या इमारतींमध्ये राहणाऱ्या कुटुंबांना सुरक्षित आणि अधिक सोयीस्कर निवासस्थान मिळणार असल्याने या प्रकल्पांकडे मोठ्या आशेने पाहिले जात आहे.
विशेष म्हणजे, या प्रकल्पांसाठी देशातील आघाडीच्या रिअल इस्टेट कंपन्यांनी उत्सुकता दाखवली असून अनेक प्रकल्पांच्या निविदा प्रक्रियेला चांगला प्रतिसाद मिळत आहे. मुंबईसारख्या जागतिक आर्थिक केंद्रात मोठ्या प्रमाणावर पुनर्विकासाची संधी उपलब्ध होत असल्याने विकासकांमध्येही स्पर्धा वाढली आहे. त्यामुळे राज्य सरकार आणि म्हाडाला या प्रकल्पांमधून मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक मिळण्याची अपेक्षा आहे.
मुंबईत उपलब्ध जमिनीची कमतरता, वाढती लोकसंख्या आणि जुन्या इमारतींचा प्रश्न लक्षात घेता पुनर्विकास हाच शहराच्या विकासाचा सर्वात प्रभावी मार्ग मानला जात आहे. म्हाडाच्या या उपक्रमामुळे बांधकाम, सिमेंट, स्टील, पायाभूत सुविधा आणि संबंधित उद्योगांमध्ये रोजगाराच्या नव्या संधी निर्माण होणार आहेत. त्याचबरोबर स्थानिक अर्थव्यवस्थेलाही मोठी चालना मिळणार आहे.
पुढील काही वर्षांत हे प्रकल्प पूर्णत्वास गेल्यानंतर मुंबईचा चेहरामोहरा मोठ्या प्रमाणात बदललेला दिसेल. जुन्या वसाहतींच्या जागी आधुनिक, नियोजित आणि जागतिक दर्जाच्या टाउनशिप उभ्या राहतील. त्यामुळे म्हाडाचा हा ९२५ एकरांचा पुनर्विकास आराखडा केवळ गृहनिर्माण प्रकल्प नसून मुंबईच्या भविष्यातील विकासाचा पाया ठरणार असल्याचे मानले जात आहे.