PF काढण्याची प्रक्रिया २० दिवसांवरून थेट ३ दिवसांवर

कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटना (EPFO) आपल्या “EPFO ३.०” या नव्या डिजिटल प्लॅटफॉर्मद्वारे देशातील सुमारे ६ कोटींहून अधिक सक्रिय सदस्य आणि जवळपास ७० लाख पेन्शनधारकांसाठी मोठे बदल घडवून आणत आहे. या सुधारणा PF सेवांना अधिक वेगवान, पारदर्शक आणि पूर्णपणे डिजिटल बनवण्यावर केंद्रित आहेत. EPFO ३.० अंतर्गत सर्वात मोठा बदल म्हणजे PF क्लेम सेटलमेंट प्रक्रिया. सध्या PF काढण्यासाठी साधारण १५ ते २० दिवस लागतात. मात्र नव्या प्रणालीमुळे ही वेळ कमी होऊन फक्त ३ दिवसांपर्यंत येणार आहे. ही गती “ऑटो-सेटलमेंट” प्रणालीमुळे शक्य झाली आहे. या प्रणालीअंतर्गत क्लेम्स मानवी हस्तक्षेपाशिवाय स्वयंचलितपणे मंजूर होतात.
हे ही वाचा:
पश्चिम बंगालमध्ये ९१ लाखांहून अधिक मतदारांची नावे यादीतून वगळली

११,१६६ कोटींच्या मनोरी डीसॅलिनेशन प्रकल्पाला मंजुरी

सरकारने ऑटो-सेटलमेंटची मर्यादा मोठ्या प्रमाणात वाढवली आहे. पूर्वी ही मर्यादा ₹१ लाख होती, जी आता वाढवून ₹५ लाख करण्यात आली आहे. म्हणजेच, ₹५ लाखांपर्यंतचे क्लेम्स पूर्णपणे ऑटोमॅटिक पद्धतीने सेटल केले जाऊ शकतात. आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्येच सुमारे ३.५ कोटी क्लेम्स या ऑटो-सेटलमेंट प्रणालीद्वारे पूर्ण करण्यात आले, ज्यामुळे प्रक्रिया वेगवान आणि अधिक कार्यक्षम झाली आहे.

EPFO ३.० मध्ये आणखी एक महत्त्वाचा बदल म्हणजे PF खाते “कोर बँकिंग सिस्टम”सारखे कार्य करणार आहे. म्हणजेच, PF खाते आता बँक खात्यासारखे वापरता येईल. सदस्यांना त्यांचा बॅलन्स, पासबुक, क्लेम स्टेटस आणि इतर सेवा २४x७ डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर उपलब्ध होतील. यामुळे शाखांमध्ये जाण्याची गरज मोठ्या प्रमाणात कमी होणार आहे.

नोकरी बदलताना PF ट्रान्सफर करणे पूर्वी वेळखाऊ होते. यासाठी नियोक्त्याची मंजुरी आवश्यक होती. मात्र आता KYC पूर्ण असलेल्या खात्यांसाठी ही अट हटवण्यात आली आहे. त्यामुळे कर्मचारी स्वतःच PF ट्रान्सफर करू शकतात आणि प्रक्रिया काही दिवसांत पूर्ण होते. यामुळे लाखो कर्मचाऱ्यांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.

पेन्शनधारकांसाठीही EPFO ३.० महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. “Centralised Pension Payment System (CPPS)” लागू करण्यात आला असून, यामुळे देशभरातील पेन्शन वितरण एकाच प्रणालीद्वारे केले जाते. याचा फायदा सुमारे ७० लाख पेन्शनधारकांना होत आहे. पेन्शन वितरण अधिक जलद, अचूक आणि पारदर्शक झाले आहे.

डिजिटल सुविधांच्या दृष्टीनेही EPFO मोठी झेप घेत आहे. भविष्यात PF पैसे UPI द्वारे काढण्याची सुविधा उपलब्ध होण्याची शक्यता आहे. याशिवाय, ATM द्वारे PF रक्कम काढण्याची सुविधा विकसित करण्याचेही काम सुरू आहे. यामुळे PF काढणे हे बँक व्यवहाराइतके सोपे होईल.

EPFO ३.० चा मुख्य उद्देश म्हणजे कागदोपत्री प्रक्रिया कमी करून पूर्णपणे डिजिटल सेवा उपलब्ध करणे. यामुळे वेळेची बचत, प्रक्रियेत पारदर्शकता आणि भ्रष्टाचारावर नियंत्रण मिळवता येईल. तसेच, सदस्यांना त्यांच्या पैशांवर जलद प्रवेश मिळेल.

एकूणच, EPFO ३.० ही केवळ तांत्रिक सुधारणा नसून, भारतातील सामाजिक सुरक्षा व्यवस्थेत मोठा बदल आहे. ३ दिवसांत क्लेम सेटलमेंट, ₹५ लाखांपर्यंत ऑटो-प्रोसेसिंग, ३.५ कोटी क्लेम्सचे डिजिटल सेटलमेंट आणि ६ कोटींहून अधिक सदस्यांचा समावेश — या सर्व आकड्यांमुळे EPFO ३.० ही प्रणाली किती मोठ्या प्रमाणावर प्रभाव टाकणार आहे, हे स्पष्ट होते.