देशातील वीज क्षेत्राला अपेक्षेपेक्षा मोठी चालना मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. यामागील प्रमुख कारण म्हणजे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि डेटा सेंटरची झपाट्याने वाढणारी मागणी. डिजिटल सेवांचा वापर वाढत असल्याने मोठ्या प्रमाणात डेटा साठवणूक आणि प्रक्रिया करण्यासाठी देशभरात नवे डेटा सेंटर उभारले जात आहेत. ही केंद्रे मोठ्या प्रमाणात वीज वापरतात. त्यामुळे आगामी काळात वीज मागणीत लक्षणीय वाढ होण्याचा अंदाज व्यक्त केला जात आहे.
गेल्या काही वर्षांत भारतात इंटरनेट वापरकर्त्यांची संख्या झपाट्याने वाढली आहे. क्लाऊड कॉम्प्युटिंग, ऑनलाइन व्यवहार, 5G सेवा, ओटीटी प्लॅटफॉर्म आणि एआय-आधारित अॅप्लिकेशन्स यामुळे डेटा निर्मिती प्रचंड वाढली आहे. हा डेटा सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि वेगाने प्रक्रिया करण्यासाठी अत्याधुनिक डेटा सेंटरची गरज भासते. या सर्व प्रक्रियेसाठी सातत्यपूर्ण आणि अखंड वीज पुरवठा अत्यावश्यक असतो. त्यामुळे वीज उत्पादन, प्रसारण आणि वितरण क्षेत्रातील कंपन्यांना थेट फायदा होऊ शकतो.
हे ही वाचा:
युवकांचा जीव गुंतला सोन्यात
‘टीव्हीएस’ ‘बजाज’ दुचाकी बाजारातील ‘हिरो’
एक अपघात… ३० तासांची कोंडी! मुंबई- पुणे ‘मिसिंग लिंक’ ठरणार गेम चेंजर
नोएडामध्ये व्हॅलेंटाईन डे ला प्रियकराने प्रेयसीची हत्या करून केली आत्महत्या
विश्लेषकांच्या मते, वीज क्षेत्रातील काही निवडक शेअर्समध्ये पुढील काळात सुमारे ३५ टक्क्यांपर्यंत वाढ होण्याची क्षमता आहे. वीज उत्पादन, ट्रान्समिशन, वितरण तसेच ऊर्जा उपकरणे निर्मिती या विविध विभागांतील कंपन्यांकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष वेधले जात आहे. विशेषतः नवीकरणीय ऊर्जा, ग्रीन पॉवर आणि दीर्घकालीन करारांवर आधारित प्रकल्प राबवणाऱ्या कंपन्यांकडे गुंतवणूकदारांचा कल वाढताना दिसत आहे.
एआय तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत असताना मोठ्या प्रमाणात संगणकीय क्षमता आवश्यक असते. एआय मॉडेल्स तयार करण्यासाठी आणि त्यांचे प्रशिक्षण व अंमलबजावणी करण्यासाठी डेटा सेंटर २४ तास कार्यरत ठेवावे लागतात. त्यामुळे वीजेची मागणी केवळ वाढत नाही, तर ती स्थिर आणि सातत्यपूर्ण राहते. पारंपरिक उद्योगांमध्ये मागणी कधी कमी-जास्त होत असली तरी डिजिटल क्षेत्रातील मागणी सातत्याने वाढत असल्याने वीज क्षेत्रासाठी ही बाब सकारात्मक ठरू शकते.
मात्र, या क्षेत्रात काही धोकेही आहेत. इंधनाच्या किमतीतील चढ-उतार, सरकारी धोरणांतील बदल, पर्यावरणीय नियम तसेच प्रकल्प उभारणीतील विलंब यांचा कंपन्यांच्या कामगिरीवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे गुंतवणूक करण्यापूर्वी संबंधित कंपनीची आर्थिक स्थिती, कर्जाचा स्तर आणि भविष्यातील विस्तार योजना यांचा बारकाईने अभ्यास करणे गरजेचे आहे.
एकूणच, एआय आणि डेटा सेंटरमुळे वीज क्षेत्राला दीर्घकालीन मागणीचा मजबूत आधार मिळू शकतो. डिजिटल अर्थव्यवस्थेच्या वाढीसोबतच देशातील वीज क्षेत्रही पुढील काही वर्षांत वेगाने विस्तारण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.