अमेरिका–इराण संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर १३ एप्रिल २०२६ रोजी सोन्या-चांदीच्या दरात मोठी घसरण पाहायला मिळाली. जागतिक स्तरावर वाढलेल्या तणावामुळे तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढल्या आणि त्याचा थेट परिणाम मौल्यवान धातूंवर झाला.
या दिवशी मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज (MCX) वर सोन्याचे जून फ्युचर्स सुमारे ₹१,५१,५४७ प्रति १० ग्रॅमवर उघडले, जे मागील बंद भावापेक्षा कमी होते. त्याचप्रमाणे चांदीचे मे फ्युचर्स सुमारे ₹२,३८,३६२ प्रति किलोवर उघडले, म्हणजेच सुमारे २% घसरण नोंदली गेली.
आंतरराष्ट्रीय बाजारातही याच कलाचा परिणाम दिसून आला. स्पॉट गोल्डची किंमत सुमारे १.१% घसरून $४,६९४ प्रति औंसवर आली, जी जवळपास एका आठवड्याच्या नीचांकी पातळीवर होती. चांदीतही सुमारे १.९% घट झाली.
हे ही वाचा:
लेन्सकार्ट कर्मचाऱ्यांना टिकली, टिळा लावण्यास बंदी? संस्थापकांनी दिले स्पष्टीकरण
नेस्को प्रकरणानंतर मुंबई पोलिसांचा धडाकेबाज अॅक्शन
लैंगिक शोषणाच्या प्रकरणानंतर टीसीएस नाशिक बीपीओचे कामकाज बंद!
होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा खुली; ४८ तासानंतर मिळाला दिलासा
या घसरणीमागील प्रमुख कारण म्हणजे अमेरिकन डॉलरची मजबुती. डॉलर मजबूत झाल्यास इतर चलनधारकांसाठी सोने-चांदी महाग होते, त्यामुळे मागणी कमी होते. याशिवाय, कच्च्या तेलाच्या किंमती $१०० प्रति बॅरलच्या पुढे गेल्याने महागाईची भीती वाढली आणि गुंतवणूकदारांनी सोन्यापासून काही प्रमाणात दूर राहणे पसंत केले.
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील युद्धविराम चर्चाही निष्फळ ठरल्याने परिस्थिती अधिक तणावपूर्ण झाली. यामुळे स्ट्रेट ऑफ होर्मुझमध्ये नौदल नाकेबंदीची शक्यता निर्माण झाली, ज्यामुळे तेलपुरवठ्यावर परिणाम झाला आणि जागतिक बाजारात अस्थिरता वाढली.
विशेष म्हणजे, सामान्यतः भू-राजकीय तणाव वाढला की सोने सुरक्षित गुंतवणूक (safe haven) म्हणून वाढते. मात्र यावेळी उलट परिस्थिती दिसली. कारण वाढलेले व्याजदर आणि मजबूत डॉलर यामुळे सोन्याची आकर्षकता कमी झाली.
तथापि, दीर्घकालीन दृष्टीकोनातून सोने अजूनही सुरक्षित गुंतवणूक मानले जाते. वाढती महागाई आणि जागतिक अनिश्चितता यामुळे गुंतवणूकदारांचा कल पुन्हा सोन्याकडे वळू शकतो, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
दरम्यान, गोल्ड-सिल्व्हर रेशो सुमारे ६३.७ पर्यंत वाढला, ज्यामुळे सोन्याने चांदीपेक्षा चांगली कामगिरी केल्याचे दिसते. यावरून गुंतवणूकदार अधिक सुरक्षित पर्याय म्हणून सोन्याची निवड करत असल्याचे स्पष्ट होते.
एकूणच, अमेरिका–इराण संघर्ष, वाढलेले तेल दर, मजबूत डॉलर आणि व्याजदरातील अनिश्चितता या घटकांमुळे १३ एप्रिल रोजी सोन्या-चांदीच्या दरावर दबाव निर्माण झाला. मात्र पुढील काळात भू-राजकीय घडामोडींवरच या धातूंच्या किमतींचा कल अवलंबून राहणार आहे.