अडचणीत सापडलेल्या एडटेक कंपनी बायजूचे संस्थापक, बायजू रवींद्रन यांना न्यायालयाचा अवमान केल्याप्रकरणी सिंगापूरच्या न्यायालयाने सहा महिन्यांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावली आहे, असे ब्लूमबर्गने वृत्त दिले.
भारतातील सर्वात मोठ्या स्टार्टअपपैकी एक असलेल्या कंपनीच्या नाट्यमय घसरणीला आणखी एक मोठे वळण मिळाले आहे.
न्यायालयाने असे आढळले की, एप्रिल २०२४ पासून त्यांच्या मालमत्तेशी संबंधित अनेक न्यायालयीन आदेशांचे रवींद्रन यांनी वारंवार उल्लंघन केले.
ब्लूमबर्गच्या वृत्तानुसार, सिंगापूर न्यायालयाने त्यांना अधिकाऱ्यांसमोर आत्मसमर्पण करण्याचे, ९० हजार सिंगापूर डॉलर म्हणजेच सुमारे ७० हजार डॉलर खर्च भरण्याचे, तसेच बीआर इन्व्हेस्टिको या संबंधित संस्थेतील शेअर्स धारण करणाऱ्या कंपनीवरील त्यांची कायदेशीर मालकी सिद्ध करणारी कागदपत्रे सादर करण्याचे आदेश दिले.
सध्या रवींद्रन सिंगापूरमध्ये आहेत की इतरत्र, हे स्पष्ट झालेले नाही. ब्लूमबर्गने म्हटले की, त्यांनी प्रतिक्रिया देण्याच्या विनंतीला तत्काळ उत्तर दिले नाही.
पोस्टर बॉयपासून कायदेशीर अडचणींपर्यंत
या घडामोडी अशा संस्थापकासाठी आणखी एक मोठा धक्का मानल्या जात आहेत, ज्यांना एकेकाळी भारताच्या वेगाने वाढणाऱ्या स्टार्टअप परिसंस्थेचा चेहरा मानले जात होते.
रवींद्रन यांनी थिंक अँड लर्न प्रा. लि. ज्याला बायजूज म्हणून ओळखले जाते, ही कंपनी स्टार्टअप फंडिंग बूमदरम्यान जगातील सर्वात मौल्यवान एडटेक कंपन्यांपैकी एक बनवली.
कंपनीच्या सर्वोच्च टप्प्यात तिने जागतिक गुंतवणूकदारांकडून अब्जावधी डॉलर्सची गुंतवणूक आकर्षित केली आणि रवींद्रन यांना अब्जाधीश उद्योजक बनवले.
बायजूज ही भारतातील सर्वाधिक ओळखली जाणारी स्टार्टअप कंपन्यांपैकी एक बनली होती. कंपनीने आंतरराष्ट्रीय बाजारात आक्रमक विस्तार केला, जागतिक स्तरावर कंपन्यांची खरेदी केली आणि मार्केटिंग व वाढीसाठी मोठ्या प्रमाणात खर्च केला.
कंपनीने उच्च-प्रोफाइल प्रायोजकत्व करारही केले होते आणि महामारीनंतरच्या टेक बूमदरम्यान भारताच्या वेगाने वाढणाऱ्या स्टार्टअप अर्थव्यवस्थेचे प्रतीक बनली होती. मात्र, या झपाट्याने झालेल्या वाढीनंतर तीव्र घसरण झाली.
बायजूज समोरील वाढत्या अडचणी
गेल्या दोन वर्षांत बायजूला पुढील समस्यांना सामोरे जावे लागले आहे:
- आर्थिक ताण
- आर्थिक अहवाल सादर करण्यात झालेला विलंब
- कर्मचाऱ्यांची कपात
- गुंतवणूकदारांशी वाद
- विविध देशांतील कायदेशीर लढाया
- कर्जदात्यांकडून वाढता दबाव
सिंगापूर न्यायालयाचा ताजा निर्णय कंपनी आणि तिचे संस्थापक यांच्या भोवतीच्या कायदेशीर आणि आर्थिक अडचणींच्या यादीत आणखी भर घालणारा आहे.
ब्लूमबर्गनुसार, रवींद्रन यांच्याविरोधात आधीपासूनच विविध देशांतील परदेशी गुंतवणूकदारांनी दावे दाखल केले आहेत.
अमेरिकेत, कर्जदाते कंपनीने उभारलेल्या $१.२ अब्ज कर्जाशी संबंधित तोटा वसूल करण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
जागतिक फंडिंग मंदावल्याने आणि गुंतवणूकदारांनी मोठा खर्च करणाऱ्या व्यवसायांबाबत अधिक सावध भूमिका घेतल्यानंतर कंपनीच्या आर्थिक अडचणी अधिक वाढल्या.
हे ही वाचा:
मीरा रोडमध्ये बोकडांच्या शेडला ‘वराहपूजना’ने उत्तर
इंधन साठेबाजांविरोधात कडक कारवाईचे आदेश
मुंबईत एमडी ड्रग्जची मोठी प्रयोगशाळा उद्ध्वस्त
SEBIचा नवा प्रस्ताव; ऑप्शन्स ट्रेडिंगचे नियम बदलणार
प्रकरणात कतार गुंतवणूक संस्थेचा सहभाग
ब्लूमबर्गने वृत्त दिले की, सिंगापूरमधील ही कार्यवाही कतार इन्व्हेस्टमेंट प्राधिकरणाच्या उपकंपनीने सुरू केली होती, जिने कंपनीत पूर्वीच्या फंडिंग फेरीदरम्यान गुंतवणूक केली होती.
या गुंतवणुकीच्या काळात बायजूज आधीच कर्मचाऱ्यांची कपात आणि खर्चात कपात करत असल्याचे अहवालात म्हटले आहे. ब्लूमबर्गनुसार, कतार होल्डिंगज चे प्रतिनिधित्व ड्र्यू अँड नेपियर या कायदा फर्मने केले, तर बायजूजचे प्रतिनिधित्व फर्व्हन्ट चेम्बर्सने केले.
भारताच्या स्टार्टअप बूम आणि बस्टचे प्रतीक
रवींद्रन यांचा उदय आणि घसरण आता जागतिक स्टार्टअप परिसंस्थेतील बूम आणि बस्ट चक्राचे प्रतीक मानले जात आहे. महामारीनंतरच्या कमी व्याजदराच्या काळात जगभरातील स्टार्टअप कंपन्यांनी अत्यंत उच्च मूल्यांकनांवर प्रचंड निधी उभारला.
बायजूज ही त्या काळातील सर्वात मोठ्या लाभार्थ्यांपैकी एक होती. मात्र, जागतिक स्तरावर फंडिंगच्या अटी कठीण होत गेल्या आणि गुंतवणूकदारांनी नफा व व्यवस्थापनावर अधिक लक्ष केंद्रित करण्यास सुरुवात केली, तेव्हा अनेक स्टार्टअप्सवर दबाव वाढला.
बायजू ही सर्वाधिक प्रभावित झालेल्या कंपन्यांपैकी एक ठरली. त्यानंतर कंपनीला रोख प्रवाहातील अडचणी, गुंतवणूकदारांशी मतभेद, कायदेशीर वाद आणि कार्यकारी आव्हानांना सामोरे जावे लागत आहे.