सोमनाथ स्वाभिमान पर्वाच्या निमित्ताने शौर्य यात्रा, आकाशात उमटल्या डमरू, त्रिशूळाच्या प्रतिमा

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी रविवारी (११ जानेवारी २०२६) गुजरातमधील गिर सोमनाथ जिल्ह्यातील सोमनाथ मंदिराच्या संरक्षणासाठी प्राण अर्पण करणाऱ्या वीरांना मानवंदना देण्यासाठी आयोजित करण्यात आलेल्या ‘शौर्य यात्रा’चे नेतृत्व केले. सोमनाथ स्वाभिमान पर्वच्या निमित्ताने आयोजित या यात्रेत शौर्य आणि त्यागाचे प्रतीक म्हणून १०८ घोड्यांची मिरवणूक काढण्यात आली. “सोमनाथ हे ‘संस्कृतीच्या धैर्याचे’ प्रतीक आहे,” असे पंतप्रधान मोदी यांनी म्हटले.

यात्रेच्या मार्गावर दोन्ही बाजूंनी मोठ्या संख्येने नागरिक आणि भाविकांनी गर्दी करून पंतप्रधानांचे स्वागत केले. खास सजवलेल्या वाहनावर उभे राहून, गुजरातचे मुख्यमंत्री भूपेंद्र पटेल यांच्यासह पंतप्रधान मोदी यांनी सुमारे एक किलोमीटर लांबीच्या यात्रेदरम्यान लोकांना अभिवादन केले.

शनिवारी (१० जानेवारी २०२६) सोमनाथ मंदिर परिसरात हजारो भाविकांनी गर्दी केली. थंडीचा कडाका असतानाही मध्यरात्रीनंतर उशिरापर्यंत भाविक थांबले होते. नेत्रदीपक आतषबाजी, भव्य सजावट आणि ड्रोन शो यामुळे प्राचीन मंदिरात अभूतपूर्व गर्दी पाहायला मिळाली.

सोमनाथ स्वाभिमान पर्वाअंतर्गत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या मंदिरदर्शनानंतर संध्याकाळी गर्दी शिखरावर पोहोचली. या गर्दीत सर्व वयोगटातील लोक, स्थानिक रहिवासी तसेच दूरवरून आलेले प्रवासी सहभागी होते.

शनिवारी संध्याकाळी पंतप्रधान मोदी यांनी सोमनाथ मंदिरात ‘ओंकार मंत्र’ जपात सहभाग घेतला, दर्शन केले आणि ३,००० ड्रोनचा भव्य ड्रोन शो पाहिला. महाराष्ट्रातील मुंबईहून प्रीती करेलिया या २४ इतर महिलांसह केवळ हा उत्सव पाहण्यासाठी आल्या होत्या. “आज आम्ही सोमनाथ मंदिर आणि आमचे पंतप्रधान पाहण्यासाठी आलो आहोत. मंदिराची परंपरा आणि त्याची जिद्द साजरी करणारा हा प्रसंग अत्यंत अद्भुत आहे. फटाके, मंदिराकडे जाणाऱ्या रस्त्यांची सजावट आणि अप्रतिम ड्रोन शो—या सर्वांनी एका दिवसात इतक्या लोकांना मंदिराकडे आकर्षित करणाऱ्या दिव्य शक्तीची अनुभूती दिली,” असे करेलिया यांनी सांगितले.

या केवळ महिलांच्या गटाने स्वतःला मुंबईतील ‘भजन मंडळी’ असे संबोधले. शंख सर्कल ते वीर हमीरजी गोहिल सर्कलपर्यंतचा मुख्य रस्ता फुलांनी आणि विषयानुरूप सजावटीने सजवण्यात आला होता. ‘त्रिशूल’, ‘ओम’ आणि ‘डमरू’च्या आकारातील प्रकाशयोजना, सोमनाथ स्वाभिमान पर्वाचे पोस्टर्स आणि फुलांनी बनवलेली ‘शिवलिंगे’ या मार्गावर लक्ष वेधून घेत होती.

शहरभर मोठ्या बॅनर्सवर उत्सवाचे नाव आणि ‘अखंड सोमनाथ, अखंड भारत’ तसेच ‘प्रहार से पुनरुत्थान का साक्षी, मैं स्वयंभू सोमनाथ हूँ’ अशा भावपूर्ण ओळी झळकत होत्या. शंख सर्कलजवळील भव्य प्रवेशद्वार फुलांनी सजवण्यात आले होते. संध्याकाळी पारंपरिक वेशभूषेत कर्नाटकातील लोकनृत्य कलाकारांचा समूह तेथून जाताना पाहायला मिळाला; छायाचित्रे काढण्यासाठी उत्सुक असलेल्या नागरिकांचे लक्ष वेधले गेले.

हे ही वाचा:

कमळाच्या बिया म्हणजे पौष्टिक सुपरफूड! रोजच्या आहारात समाविष्ट कराचं

उबाठाचे निष्ठावान दगडू सकपाळ एकनाथ शिंदेंच्या शिवसेनेत

दुपारी हृदय शस्त्रक्रियेचे परिणाम चांगले

हिवाळ्यात थकवा जाणवत असेल तर भाजलेले चणे खा!

संध्याकाळ होताच आणि रात्र वाढताच गर्दी आणखी वाढली. पंतप्रधानांच्या आगमनानंतर मंदिर परिसराच्या मुख्य प्रवेशद्वाराजवळ जनसागर उसळला, तर सुरक्षादल व्यवस्था राखण्यासाठी कार्यरत होते.

शनिवारी रात्री आलेल्या भाविकांमध्ये भावनगरहून आलेले धार्मिक व्यक्तिमत्त्व भारद्वाज गिरी आणि शेजारच्या जुनागढ जिल्ह्यातील ज्येष्ठ राजकारणी गिरीश एम. कोटेचा यांचा समावेश होता. वीर हमीरजी गोहिल सर्कलजवळ (जिथे सोमनाथ मंदिराचे संरक्षण करणाऱ्या १६व्या शतकातील राजपूत योद्धा गोहिल यांचा अश्वारूढ पुतळा आहे)  गिरी म्हणाले की, “वीर हमीरजींसारख्या लोकांनी आपल्या हिंदू तीर्थस्थळांच्या अभिमानाचे संरक्षण करण्यासाठी लढा दिला.”

मंदिर परिसराकडे तोंड करून असलेला संपूर्ण सर्कल प्रकाशयोजना आणि फुलांच्या सजावटीने उजळून निघाला होता.
“ही सोमनाथच्या आत्म्याची उत्सवमूर्ती आहे आणि या प्रसंगी लोकांमधील आनंद स्पष्ट दिसतो,” असे कोटेचा यांनी सांगितले. दर्शन, सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि ड्रोन शो झाल्यानंतर काही लोक निघून गेले तरी, जानेवारीच्या सुरुवातीच्या थंडीला न जुमानता मोठ्या संख्येने—विशेषतः महिला—भाविक येतच राहिले.

कुटुंबासह मध्यरात्रीच्या सुमारास मंदिर परिसरात आलेले हर्ष शहा म्हणाले, “सोमनाथ बाबा लोकांना ओढून घेत आहेत, म्हणूनच आम्हीही सजावट आणि प्रकाशयोजना पाहण्यासाठी आलो.” सुमारे १५ मिनिटांच्या ड्रोन शोमध्ये भगवान शंकर, शिवलिंगाच्या भव्य प्रतिमा आणि सोमनाथ मंदिराचे ३डी सादरीकरण दाखवण्यात आले; त्यानंतर झालेल्या झगमगत्या आतषबाजीने उपस्थितांची मने जिंकली. शतकानुशतके मंदिरावर झालेल्या आघातांनंतरही त्याचे पुनरुत्थान आणि जिद्द यांचे चित्रण करणारी ड्रोन संरचनाही दाखवण्यात आली.

शुक्रवारी पंतप्रधान कार्यालयाने सांगितले की, या पर्वाद्वारे महंमूद गझनीच्या आक्रमणाला १,००० वर्षे पूर्ण झाल्याची आठवण केली जात आहे. स्वातंत्र्यानंतर मंदिराच्या पुनर्बांधणीसाठी सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी प्रयत्न केले. १९५१ मध्ये पुनर्स्थापित सोमनाथ मंदिराचे तत्कालीन राष्ट्रपती राजेंद्र प्रसाद यांच्या उपस्थितीत भाविकांसाठी औपचारिक उद्घाटन झाले.

मंदिराच्या मुख्य समारंभद्वारासमोर उभारलेल्या पटेल यांच्या पुतळ्यासोबत अनेक भाविक छायाचित्रे काढताना दिसले. सोमनाथ मंदिर हे देशातील १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक आहे. स्थानिक रहिवासी आणि आईस्क्रीम विक्रेते चंद माल म्हणाले, “मी येथे नेहमी येतो, पण इतकी गर्दी कधीच पाहिली नाही. आज शिवबाबांचे आशीर्वाद मिळणे विशेष वाटते.”

८ ते ११ जानेवारीदरम्यान स्वाभिमान पर्वाअंतर्गत विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. रविवारी सकाळी ९:४५ वाजता पंतप्रधान मोदी शौर्य यात्रेत सहभागी होणार आहेत. त्यानंतर १०:१५ वाजता मंदिरात पूजा अर्चा करणार असून, ११ वाजता सार्वजनिक कार्यक्रमात सहभागी होऊन राजकोटकडे रवाना होणार आहेत.