अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर नवा राजनैतिक प्रयत्न समोर आला आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणकडून आलेल्या नव्या प्रस्तावाचा आढावा घेत असल्याचे सांगितले असले, तरी या प्रस्तावाबाबत त्यांनी स्पष्ट संशय व्यक्त केला आहे. या घडामोडींमुळे युद्ध थांबण्याची शक्यता आणि तणाव वाढण्याचा धोका दोन्ही एकाच वेळी दिसून येत आहेत.
मिळालेल्या माहितीनुसार, इराणने युद्ध संपवण्यासाठी १४ मुद्द्यांचा एक प्रस्ताव अमेरिकेकडे पाठवला आहे. हा प्रस्ताव पाकिस्तानमार्फत मध्यस्थी करून पाठवण्यात आल्याचे सांगितले जाते. या प्रस्तावात युद्धविराम, अमेरिकेची नाकेबंदी उठवणे, तसेच होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा सुरू करण्यासारख्या महत्त्वाच्या बाबींचा समावेश आहे.
हे ही वाचा:
ट्रॅफिक जॅमवरून जाब विचारणारी महिला काय म्हणाली, गिरीश महाजनांबद्दल?
उन्हाळ्यात करताय मेथी दाण्याचे सेवन? जाणून घ्या आयुर्वेद काय सांगते
नसरापूर बालिका अत्याचार प्रकरणी नागरिकांनी अडवला मुंबई सातारा महामार्ग
थॉमस कपमध्ये इतिहास! फ्रान्स प्रथमच उपांत्य फेरीत; भारताशी भिडणार
राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी सांगितले की ते या प्रस्तावाचा लवकरच सविस्तर आढावा घेणार आहेत. मात्र, त्यांनी आधीच संकेत दिले आहेत की हा प्रस्ताव स्वीकारार्ह असेल, असे त्यांना वाटत नाही. त्यांनी इराणच्या भूतकाळातील धोरणांचा उल्लेख करत सावध भूमिका घेतली आहे.
या प्रस्तावामध्ये इराणने एक महत्त्वाची अट ठेवली आहे. ती म्हणजे—अमेरिकेने आधी आर्थिक व नौदल नाकेबंदी उठवावी आणि त्यानंतरच आण्विक कार्यक्रमाबाबत चर्चा व्हावी. मात्र, अमेरिका यावर ठाम आहे की इराणने प्रथम आण्विक शस्त्रनिर्मितीवर स्पष्ट मर्यादा मान्य कराव्यात. याच मुद्द्यावर दोन्ही देशांमध्ये मोठा मतभेद कायम आहे.
दरम्यान, ट्रम्प यांनी इशारा दिला आहे की जर इराणने “अयोग्य वर्तन” केले, तर अमेरिकेकडून पुन्हा लष्करी कारवाई होऊ शकते. त्यामुळे सध्याची परिस्थिती अत्यंत नाजूक बनली आहे. एकीकडे चर्चेचे प्रयत्न सुरू आहेत, तर दुसरीकडे युद्ध पुन्हा भडकण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
फेब्रुवारी २०२६ मध्ये अमेरिकेने आणि इस्रायलने इराणवर हल्ले केल्यानंतर हा संघर्ष सुरू झाला होता. त्यानंतर होर्मुझ सामुद्रधुनीत अडथळे निर्माण झाल्यामुळे जागतिक तेलपुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला आहे. या सामुद्रधुनीतून जगातील मोठ्या प्रमाणात तेल वाहतूक होते, त्यामुळे या संघर्षाचा परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवरही होत आहे.
अलीकडे काही काळासाठी युद्धविराम लागू झाला असला, तरी तो कायमस्वरूपी उपाय ठरलेला नाही. दोन्ही देश अजूनही एकमेकांवर अविश्वास दाखवत आहेत. इराणचे म्हणणे आहे की त्यांचा आण्विक कार्यक्रम शांततापूर्ण आहे, तर अमेरिका त्यावर विश्वास ठेवण्यास तयार नाही.
सध्या परिस्थिती अशी आहे की दोन्ही देश चर्चेच्या टप्प्यावर आहेत, पण अंतिम करार होण्यापासून अजून दूर आहेत. ट्रम्प प्रशासन कठोर अटींवर ठाम आहे, तर इराण टप्प्याटप्प्याने तोडगा काढण्याचा प्रस्ताव देत आहे.
एकूणच, इराणचा नवा प्रस्ताव हा युद्ध संपवण्याच्या दिशेने एक प्रयत्न असला, तरी तो स्वीकारला जाईल का, याबाबत मोठी अनिश्चितता आहे. पुढील काही दिवसांत ट्रम्प यांची भूमिका आणि अमेरिकेचा निर्णय यावर या संघर्षाचे भवितव्य अवलंबून असेल.