संयुक्त अरब अमिराती (UAE) ने तेल उत्पादक देशांची संघटना ओपेक (OPEC) मधून बाहेर पडण्याचा मोठा आणि धक्कादायक निर्णय घेतला आहे. सुमारे पन्नास वर्षांहून अधिक काळ ओपेकचा महत्त्वाचा सदस्य असलेल्या यूएईच्या या निर्णयामुळे जागतिक तेल बाजारात मोठी खळबळ उडाली आहे. हा निर्णय इराण युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर घेतला गेल्यामुळे त्याचे महत्त्व आणखी वाढले आहे.
ओपेक ही संघटना जगातील तेल उत्पादनावर नियंत्रण ठेवून किंमती स्थिर ठेवण्याचा प्रयत्न करते. मात्र, यूएईला या नियमांमुळे स्वतःच्या उत्पादनावर मर्यादा येत असल्याचे वाटत होते. यूएईकडे मोठ्या प्रमाणात तेल उत्पादन वाढवण्याची क्षमता आहे, पण ओपेकच्या कोट्यामुळे ते पूर्ण क्षमतेने उत्पादन करू शकत नव्हते. त्यामुळे अधिक नफा आणि आर्थिक स्वातंत्र्य मिळवण्यासाठी यूएईने स्वतंत्र निर्णय घेतला.
हे ही वाचा:
उष्णतेचा वाढता प्रकोप; हीट स्ट्रोकपासून कसे वाचाल?
आज बंगालमधील मतदानाचा दुसरा टप्पा, हिंदू मते बदल घडवणार?
भाजपाकडून विधान परिषदेच्या उमेदवारांची यादी जाहीर
“महिला आरक्षणाचे लक्ष्य मी पूर्ण करूनच राहीन…”
दरम्यान, पश्चिम आशियात सुरू असलेल्या इराण युद्धामुळे जागतिक तेल पुरवठ्यावर ताण निर्माण झाला आहे. होर्मुझ सामुद्रधुनी हा जगातील अत्यंत महत्त्वाचा तेल वाहतूक मार्ग असून या भागातील तणावामुळे पुरवठा धोक्यात आला आहे. अशा परिस्थितीत यूएईला उत्पादन वाढवून जागतिक बाजारात आपली भूमिका मजबूत करायची आहे.
या निर्णयामुळे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना धोरणात्मक फायदा झाल्याचे मानले जात आहे. ट्रम्प यांनी नेहमीच ओपेकवर टीका केली होती आणि तेलाच्या वाढत्या किंमतींसाठी या संघटनेला जबाबदार धरले होते. यूएई बाहेर पडल्यामुळे ओपेकची ताकद कमी होईल आणि जागतिक बाजारात अधिक स्पर्धा निर्माण होईल. त्यामुळे तेलाच्या किंमती नियंत्रणात राहण्यास मदत होऊ शकते, जे अमेरिकेसाठी फायदेशीर ठरू शकते.
यूएईच्या या निर्णयामुळे ओपेकमध्ये अंतर्गत मतभेद वाढण्याची शक्यता आहे. भविष्यात इतर देशही स्वतंत्र भूमिका घेण्याचा विचार करू शकतात. त्यामुळे जागतिक तेल बाजार अधिक अस्थिर होण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
एकूणच, यूएईचा ओपेकमधून बाहेर पडण्याचा निर्णय हा केवळ आर्थिक नाही, तर मोठा राजकीय आणि धोरणात्मक बदल मानला जात आहे. यामुळे मध्यपूर्वेतील शक्ती संतुलन बदलण्याची शक्यता असून जागतिक ऊर्जा बाजारावरही याचे दूरगामी परिणाम दिसू शकतात.