‘वर्क फ्रॉम होम’ ही संकल्पना आता अनेकांच्या दैनंदिन आयुष्याचा अविभाज्य भाग बनली आहे. घरातून काम करण्यामुळे प्रवासाचा वेळ वाचतो, कुटुंबासोबत अधिक वेळ घालवता येतो आणि कामात लवचिकताही मिळते. मात्र, या पद्धतीमुळे अनेकजण दिवसभर एकाच जागी बसून काम करतात. परिणामी वजन वाढणे, पाठदुखी, मानदुखी, डोळ्यांवर ताण येणे, थकवा आणि मानसिक तणाव यांसारख्या समस्या वाढताना दिसत आहेत. त्यामुळे घरातून काम करताना काही साध्या पण प्रभावी सवयी अंगीकारणे अत्यंत आवश्यक आहे.
सर्वप्रथम कामासाठी योग्य जागा आणि आरामदायी खुर्ची निवडा. संगणक किंवा लॅपटॉपचा स्क्रीन डोळ्यांच्या समांतर असावा आणि बसण्याची स्थिती सरळ ठेवावी. चुकीच्या पद्धतीने बसल्यामुळे मणक्यावर आणि मानेवर ताण येतो. त्याचबरोबर सलग अनेक तास खुर्चीत बसून राहू नका. प्रत्येक ३० ते ४५ मिनिटांनी उठून दोन-तीन मिनिटे चालणे, शरीर ताणणे किंवा हलके स्ट्रेचिंग करणे फायदेशीर ठरते. यामुळे रक्ताभिसरण सुधारते आणि स्नायूंना आराम मिळतो.
हे ही वाचा:
पावसाळ्यात रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणारे १० सुपरफूड्स
महिला क्रिकेटच्या नव्या युगाची लॉर्ड्सवर नांदी
कल्याण शहरातील प्रसिद्ध ज्वेलर्स मुथाच्या मुलाने उडवले दुचाकीला
कामाच्या धावपळीत पाणी पिण्याकडे अनेकदा दुर्लक्ष होते. मात्र शरीर हायड्रेट ठेवण्यासाठी दिवसातून किमान दोन ते तीन लिटर पाणी पिणे आवश्यक आहे. त्याचप्रमाणे चिप्स, बिस्किटे, केक किंवा साखरयुक्त पदार्थांऐवजी फळे, सुकामेवा, दही, सॅलड आणि मोड आलेली कडधान्ये यांसारख्या पौष्टिक पदार्थांचा आहारात समावेश करावा. योग्य आहारामुळे ऊर्जा टिकून राहते आणि कामात अधिक लक्ष केंद्रित करता येते.
दररोज किमान ३० मिनिटे व्यायाम, योग, प्राणायाम किंवा वेगाने चालण्याची सवय लावा. नियमित शारीरिक हालचालीमुळे वजन नियंत्रणात राहते, शरीराची लवचिकता वाढते आणि तणाव कमी होण्यास मदत होते. दिवसभर स्क्रीनसमोर बसून काम करणाऱ्यांनी डोळ्यांचीही विशेष काळजी घ्यावी. प्रत्येक २० मिनिटांनी २० सेकंदांसाठी दूरच्या वस्तूकडे पाहण्याचा ’20-20-20′ नियम डोळ्यांचा ताण कमी करण्यासाठी उपयुक्त मानला जातो.
काम आणि वैयक्तिक आयुष्य यामध्ये संतुलन राखणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. कामासाठी निश्चित वेळ ठरवा आणि त्या वेळेनंतर स्वतःसाठी व कुटुंबासाठी वेळ द्या. सतत कामाच्या विचारात राहिल्यामुळे मानसिक ताण वाढतो. दिवसातून काही मिनिटे ध्यान, दीर्घ श्वसन किंवा आवडत्या छंदासाठी दिल्यास मन प्रसन्न राहते.
पुरेशी झोप ही निरोगी जीवनशैलीचा महत्त्वाचा भाग आहे. दररोज सात ते आठ तासांची शांत आणि गुणवत्तापूर्ण झोप घेतल्यास शरीराला आवश्यक विश्रांती मिळते, रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते आणि कामातील एकाग्रता सुधारते. त्याचबरोबर दिवसाची कामे आधीच नियोजित करून प्राधान्यक्रम ठरवल्यास वेळेचे योग्य व्यवस्थापन करता येते आणि अनावश्यक तणाव टाळता येतो.
घरातून काम करणे ही आधुनिक जीवनशैलीची गरज बनली असली तरी आरोग्याकडे दुर्लक्ष करणे योग्य नाही. योग्य बसण्याची पद्धत, नियमित हालचाल, संतुलित आहार, पुरेसे पाणी, नियमित व्यायाम, डोळ्यांची काळजी, मानसिक आरोग्य, पुरेशी झोप आणि वेळेचे नियोजन या दहा सोप्या सवयी दैनंदिन आयुष्यात अंगीकारल्यास ‘वर्क फ्रॉम होम’ करतानाही शरीर तंदुरुस्त, मन प्रसन्न आणि कामगिरी अधिक प्रभावी ठेवणे सहज शक्य होईल.