आयुर्वेदामध्ये काही अशा औषधी आहेत ज्या अनेक रोगांवर एकाच वेळी प्रभाव दाखवतात. त्यापैकीच एक प्रसिद्ध औषध म्हणजे चंद्रप्रभा वटी. ही वटी शरीराला शीतलता, स्फूर्ती आणि नवचैतन्य देणारे एक प्रभावी आयुर्वेदिक औषध आहे. तिचा उल्लेख चरक संहिता आणि भैषज्य रत्नावली सारख्या प्राचीन आयुर्वेदिक ग्रंथांमध्येही आढळतो. ही बहुउपयोगी वटी मूत्रविकार, मधुमेह (डायबिटीज), हार्मोनल असंतुलन, त्वचारोग आणि पचनाशी संबंधित अनेक आजारांवर अत्यंत परिणामकारक मानली जाते.
संघटन व घटकद्रव्ये: चंद्रप्रभा वटी साधारणपणे ३७ प्रकारच्या औषधी वनस्पती आणि खनिजांच्या मिश्रणातून तयार केली जाते. यात गुग्गुळ, शिलाजीत, त्रिकटु (सुंठ, पिंपळी, काळी मिरी), त्रिफळा, हळद, गिलोय, विदंग, चित्रक, दालचिनी, इलायची यांसारख्या घटकांचा समावेश असतो. हे सर्व घटक एकत्रितपणे शरीराची शुद्धी, रोगप्रतिकारशक्ती वाढविणे आणि ऊर्जा पुनर्संचयित करणे यासाठी कार्य करतात. मूत्रविकारांवरील उपयोग: वारंवार लघवी होणे, लघवी करताना जळजळ किंवा संसर्ग होणे यांसारख्या तक्रारींमध्ये चंद्रप्रभा वटी अतिशय उपयुक्त ठरते. गुग्गुळ आणि शिलाजीत मूत्रमार्गातील सूज कमी करतात आणि किडनी व ब्लॅडरची स्वच्छता करतात. नियमित सेवनाने मूत्रपिंडातील खडे (स्टोन) किंवा युरिक अॅसिड वाढीची समस्या कमी होण्यास मदत होते.
हेही वाचा..
पत्नीस ठार मारून पतीने दाखल केली हवल्याची तक्रार
आरएसएस हे संपूर्ण जगातील सर्वात विलक्षण संघटन
‘ईज ऑफ डुइंग’ आणि ‘ईज ऑफ लिव्हिंग’ हे ‘ईज ऑफ जस्टिस’ शिवाय शक्य नाही
मानव तस्करी, मनी लॉन्ड्रिंग रॅकेटचा भंडाफोड
मधुमेहावर परिणाम: डायबिटीजच्या रुग्णांसाठीही ही वटी फायदेशीर आहे. ती रक्तातील साखरेचे प्रमाण नियंत्रित ठेवते, पचनसंस्था मजबूत करते आणि इन्सुलिनची कार्यक्षमता वाढवते. महिलांच्या आरोग्यासाठी: चंद्रप्रभा वटी महिलांमधील हार्मोनल असंतुलन, अनियमित मासिक पाळी आणि पीसीओडीसारख्या विकारांवरही प्रभावी ठरते. ती एंडोक्राइन प्रणालीचे संतुलन राखते आणि शरीरातील नैसर्गिक हार्मोन्सचे कार्य व्यवस्थित ठेवते.
त्वचा व केसांसाठी फायदे: ही वटी रक्त शुद्ध करते, ज्यामुळे पिंपल्स, डाग–धब्बे, झाई कमी होतात आणि त्वचेला नैसर्गिक तेज प्राप्त होते. पचन, ऊर्जा आणि मानसिक संतुलनासाठी: त्रिफळा आणि त्रिकटु पचन सुधारतात, गॅस आणि आम्लपित्त कमी करतात, त्यामुळे मेटाबॉलिझम सुधारतो. ती थकवा, कमजोरी आणि मानसिक ताण दूर करते. शिलाजीत आणि गिलोय शरीराला नवी ऊर्जा देतात, तर दालचिनी आणि इलायची मनाला शांतता देतात.