डाळिंब हे फळ सप्टेंबर ते फेब्रुवारीदरम्यान सहज उपलब्ध होते. मात्र आजकाल ग्रीनहाऊस आणि कोल्ड स्टोरेजमुळे वर्षभर गोड डाळिंबाचा आनंद घेता येतो. डाळिंब हे असे फळ आहे की, त्याची सालही अनेक आजारांपासून मुक्ती मिळवून देण्यास मदत करते. आयुर्वेदात डाळिंबाला ‘दाडिम’ असे म्हणतात, जे केवळ फळ नसून एक औषध मानले जाते.
आयुर्वेदानुसार डाळिंब वात, कफ आणि पित्त संतुलित करणारे फळ आहे. ते शरीरातील रक्तवाढीस मदत करते आणि अशक्तपणापासूनही संरक्षण देते. डाळिंब पचनक्रिया सुधारते, रक्ताला पोषण देते, त्वचेला उजळपणा देते आणि शरीराला आतून बळकटी देते.
चेहऱ्यावर मुरूम आणि गडद डागांची समस्या असल्यास डाळिंबाच्या सालीचा पेस्ट उपयोगी ठरतो. यासाठी सालीचा चूर्ण गुलाबपाण्यात मिसळून पेस्ट तयार करावी आणि आठवड्यातून दोनदा चेहऱ्यावर लावावी. हा फेसपॅक त्वचेवरील जिवाणू नष्ट करून मुरूम आणि ॲक्ने कमी करण्यास मदत करतो.
उन्हाळ्यात अतिसाराची समस्या सामान्य असते, विशेषतः तेलकट अन्न खाल्ल्यानंतर पचनावर परिणाम होतो. अशावेळी डाळिंबाच्या सालीचा पावडर ताकात मिसळून त्यात जिरे घालून सेवन केल्यास पोटातील हानिकारक जीवाणू कमी होतात आणि आतड्यांची सूजही घटते.
लहान मुलांमध्ये पोटात जंत होण्याची समस्या आढळते. अशावेळी दररोज रिकाम्या पोटी डाळिंबाचे दाणे खायला दिल्यास आतड्यांतील जंत नष्ट होतात आणि पोटदुखीपासून आराम मिळतो. तसेच, हिमोग्लोबिन कमी असल्यास दररोज एक डाळिंब खाणे फायदेशीर ठरते. डाळिंबाचा रस पिण्यापेक्षा दाणे खाणे अधिक उपयुक्त आहे, कारण रसात फायबर कमी असते. मूळव्याध (बवासीर) असल्यासही डाळिंबाच्या सालीच्या पावडरचा उपयोग होतो. आयुर्वेदानुसार, ही पावडर ताकासोबत घेतल्यास आराम मिळतो आणि बद्धकोष्ठतेची समस्या दूर होते.
