व्यस्त दिनचर्या आणि वाढता कामाचा ताण शरीरासोबतच मनालाही लवकर आजारांच्या विळख्यात ओढतो. या समस्यांपासून मुक्त होण्याचा सर्वात प्रभावी मार्ग म्हणजे योगासनांचा दैनंदिन जीवनात समावेश करणे. असेच एक उत्कृष्ट आसन म्हणजे वृश्चिकासन, ज्याला स्कॉर्पियन पोज असेही म्हणतात. या आसनाच्या सरावात शरीराची आकृती बिच्छूसारखी होते. याच्या सरावाने शारीरिक ताकद, लवचिकता आणि मानसिक शांतता मिळते.
मोरारजी देसाई नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ योगानुसार, वृश्चिकासनाचा रोजचा सराव केल्यास शरीराला एक-दोन नव्हे तर अनेक फायदे मिळतात. वृश्चिकासन किंवा स्कॉर्पियन पोज हे एक इनव्हर्टेड बॅकबेंड आसन आहे, ज्यामध्ये कोपरांवर संतुलन राखत पाय डोक्याच्या दिशेने वाकवले जातात. हे आसन खांदे, बाहू, पाठ आणि कोर स्नायूंना मजबूत बनवते. योगतज्ज्ञांच्या मते यामुळे मणक्याची लवचिकता वाढते, ज्यामुळे कंबरदुखी आणि पाठदुखीच्या तक्रारींमध्ये आराम मिळतो. तसेच हे पोटाच्या स्नायूंना ताण देते, पचनसंस्था सुधारते आणि शरीरात ऊर्जेचा संचार करते. वृश्चिकासन एकाग्रता आणि संतुलनही वाढवते.
हेही वाचा..
कुख्यात दारू माफियाला शस्त्रांसह अटक
राष्ट्रपतींच्या हस्ते २० मुलांना प्रधानमंत्री राष्ट्रीय बाल पुरस्कारांचे वितरण
‘आप’ने देशातील वातावरण बिघडवले
हे मेंदूमधील रक्तसंचार सुधारते, त्यामुळे स्मरणशक्ती आणि लक्ष केंद्रित करण्याची क्षमता वाढते. नियमित सरावामुळे ताण कमी होतो आणि आत्मविश्वास वाढतो. हे आसन हृदयासाठीही फायदेशीर आहे, कारण उलट स्थितीत रक्तप्रवाह संतुलित होतो. तज्ज्ञ सांगतात की हे आसन करण्यासाठी प्रथम मयूरासनाच्या स्थितीत यावे. कोपर खांद्याखाली ठेवावेत आणि तळहातांनी जमिनीवर घट्ट आधार घ्यावा. शरीर वर उचलताना पाय सरळ ठेवावेत. नंतर हळूहळू मणका वाकवत पाय डोक्याच्या दिशेने आणावेत, जेणेकरून पायांच्या बोटांनी डोक्याला स्पर्श करण्याचा प्रयत्न करावा. संतुलन राखावे आणि खोल श्वास घ्यावा. सुरुवातीला १०–२० सेकंद थांबावे, नंतर हळूहळू वेळ वाढवावा. सरावानंतर शवासन किंवा बालासनात विश्रांती घ्यावी. वृश्चिकासन हे उन्नत आसन असल्यामुळे नवशिक्यांनी ते योगप्रशिक्षकांच्या देखरेखीखालीच करावे.
तज्ज्ञ काही खबरदारी घेण्याचा सल्ला देतात. जसे की उच्च रक्तदाब, हृदयविकार, चक्कर येण्याची समस्या, गर्भावस्था किंवा पाठ-कंबरेला दुखापत असलेल्यांनी हे आसन करू नये. आधी वार्म-अप करावा — उदा. डॉल्फिन पोज किंवा प्लँक. मान किंवा खांद्यात वेदना असतील तर हे करू नये. चुकीच्या पद्धतीने केल्यास दुखापत होऊ शकते.