अमेरिकेने शनिवारी (२७ जून) इराणने नुकत्याच झालेल्या युद्धविराम कराराचे उल्लंघन केल्याचा आरोप करत इराणमधील अनेक लष्करी लक्ष्यांवर पुन्हा हवाई हल्ले केले. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या कारवाईची पुष्टी करत इशारा दिला की, इराणने अमेरिकन हितसंबंधांवर हल्ले सुरूच ठेवले तर “इराणचे अस्तित्वच उरणार नाही.”
ट्रम्प यांनी ट्रूथ सोशलवरील पोस्टमध्ये म्हटले की, अमेरिकन लष्करी विमानांनी इराणच्या क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन साठवण केंद्रांसह किनारपट्टीवरील रडार केंद्रांवर हल्ले केले. त्यांनी सांगितले की, इराणने पुन्हा एकदा युद्धविराम कराराचे उल्लंघन केले असून, हल्ले सुरू राहिल्यास अमेरिका मर्यादित कारवाईच्या पुढे जाऊ शकते.
“अशी वेळ येऊ शकते की आम्ही आता संयम बाळगू शकणार नाही. जर परिस्थिती अशीच राहिली, तर इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ इराणचे अस्तित्वच उरणार नाही,” असे ट्रम्प यांनी लिहिले.
तेलवाहू जहाजावरील हल्ल्यानंतर अमेरिकेची कारवाई
अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडनुसार, शनिवारी पहाटे इराणच्या एका आत्मघाती ड्रोनने ‘किकू’ (Kiku) या तेलवाहू जहाजावर हल्ला केला. हे जहाज दोन दशलक्षाहून अधिक बॅरल कच्चे तेल घेऊन कतारमधील तेलक्षेत्रातून संयुक्त अरब अमिरातीकडे जात होते. ते ओमानच्या किनाऱ्यालगतच्या सागरी मार्गाने प्रवास करत होते.
CENTCOM ने सांगितले की, अमेरिकेने प्रत्युत्तरादाखल इराणची निरीक्षण यंत्रणा, दळणवळण नेटवर्क, हवाई संरक्षण केंद्रे, ड्रोन साठवण सुविधा आणि समुद्री स्फोटके टाकणाऱ्या क्षमतांवर हल्ले केले. अमेरिकेच्या मते, इराणला युद्धविरामाचे पालन करण्याची संधी देण्यात आली होती, मात्र त्यांनी ती नाकारली.
इराणचे प्रत्युत्तर
इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्डने अमेरिकन कारवाईच्या प्रत्युत्तरात या प्रदेशातील दोन अमेरिकन लष्करी तळांवर बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोन डागल्याचे सांगितले. इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयानेही अमेरिकेच्या कारवाईचा निषेध करत ती संयुक्त राष्ट्रांच्या सनद आणि दोन्ही देशांमधील युद्धविराम कराराचे उल्लंघन असल्याचा आरोप केला.
यानंतर इराणी सरकारी दूरदर्शनने हॉर्मुझ सामुद्रधुनीच्या उत्तरेकडील भागात स्फोट झाल्याची माहिती दिली. मात्र कोणती ठिकाणे लक्ष्य करण्यात आली, याची माहिती देण्यात आली नाही.
आखातातील तणाव वाढला
ही घटना अशा वेळी घडली आहे, जेव्हा काही दिवसांपूर्वीच इराणने हॉर्मुझ सामुद्रधुनीतून बाहेर पडणाऱ्या एका कंटेनर जहाजावर हल्ला केला होता. याआधी एका सिंगापूरच्या मालवाहू जहाजालाही स्फोटक ड्रोनने लक्ष्य केले होते. त्या हल्ल्यात जहाजाच्या ब्रिजचे मोठे नुकसान झाले होते, मात्र कोणतीही जीवितहानी झाली नव्हती.
इराणने यापूर्वी तेलवाहू जहाजांना हॉर्मुझ सामुद्रधुनीतील काही मार्ग बंद असल्याचा इशारा देत पर्यायी मार्ग “पूर्णपणे धोकादायक” असल्याचे म्हटले होते. तसेच, या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांनी इराणच्या सूचनांचे पालन करावे आणि भविष्यात या मार्गासाठी शुल्क आकारले जाऊ शकते, असा इशाराही दिला होता.
मात्र अमेरिका आणि आखाती अरब देशांनी हा दावा फेटाळून लावत हॉर्मुझ सामुद्रधुनी हा आंतरराष्ट्रीय सागरी मार्ग असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
बहरीनवरही ड्रोन हल्ला
शनिवारी बहरीननेही इराणच्या अनेक ड्रोननी देशाला लक्ष्य केल्याचा आरोप केला. अमेरिकेच्या पाचव्या नौदल ताफ्याचे मुख्यालय असलेल्या बहरीनने हा हल्ला आपल्या सुरक्षेसाठी गंभीर धोका असल्याचे म्हटले. मात्र तात्काळ कोणत्याही नुकसानीची माहिती मिळालेली नाही.
यानंतर अमेरिकन नौदलाच्या देखरेखीखालील जॉइंट मेरिटाइम इन्फॉर्मेशन सेंटरने ओमानच्या किनाऱ्यालगतचा सागरी मार्ग आता ये-जा करणाऱ्या सर्व जहाजांसाठी खुला करण्यात आल्याची घोषणा केली. इराणच्या नियंत्रणाखालील मार्ग टाळण्यासाठी अधिक जहाजे या मार्गाचा वापर करू लागल्याने या भागातील तणाव आणखी वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
हे ही वाचा:
कारमध्ये बॉम्बस्फोट करून प्रेयसीसह मरण्याचा होता इरादा, पण…
‘युगप्रवर्तक डॉ. हेडगेवार’ नाट्याविष्काराचे आयोजन
विमानापेक्षा इमान महत्त्वाचं असते
अज्ञात क्षेपणास्त्राने तेलवाहू टँकरला लक्ष्य; तीन दिवसांतील दुसरी घटना
संघर्ष सुरू असतानाही शांतता चर्चा कायम
सध्याच्या लष्करी कारवाईदरम्यानही अमेरिका आणि इराण यांच्यात दीर्घकालीन शांतता करारासाठी चर्चा सुरू आहे. गेल्या आठवड्यात झालेल्या अंतरिम करारानुसार, इराणने ६० दिवस व्यापारी जहाजांच्या सुरक्षित प्रवासासाठी सर्वोत्तम प्रयत्न करण्याचे मान्य केले आहे. या कालावधीत दोन्ही देश अंतिम करारासाठी चर्चा करत आहेत.
या चर्चेत इराणचा अणुकार्यक्रम, उच्च संवर्धित युरेनियमचा साठा, हॉर्मुझ सामुद्रधुनीची सुरक्षा आणि लेबनॉनमधील इराण समर्थित हिझबुल्लाहशी संबंधित संघर्ष संपवण्याचे मुद्देही समाविष्ट आहेत. अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष जेडी व्हान्स, जे अमेरिकेच्या वतीने या चर्चेचे नेतृत्व करत आहेत, यांनी इराणला मतभेद संवादातून सोडवण्याचे आवाहन केले. ते म्हणाले, “हिंसाचाराला हिंसाचारानेच उत्तर दिले जाईल, जर हल्ले सुरूच राहिले.”