पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखालील सरकार काश्मीरच्या ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारशाचे पुनरुज्जीवन करण्यासाठी कटिबद्ध आहे. आम्ही लवकरच हरवलेले सगळे परत मिळवू, असे प्रतिपादन केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांनी गुरुवारी केले. राजधानीत ‘जम्मू काश्मीर आणि लडाख थ्रू द एजेस: अ व्हिज्युअल नॅरेटिव्ह ऑफ कंटिन्युटीज अँड लिंकेज’ या पुस्तकाच्या प्रकाशन सोहळ्यात ते बोलत होते.
मंत्री शहा म्हणाले, काश्मीर हा नेहमीच भारताचा अविभाज्य भाग होता आणि राहील. कोणतीही कायदेशीर तरतूद कधीही हे बंधन तोडू शकत नाही. पूर्वी काश्मीरला भारतापासून वेगळे करण्याचे प्रयत्न झाले होते. परंतु, वेळेनेच ते प्रयत्न निष्फळ केले आहेत. यावेळी केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान इंडियन कौन्सिल ऑफ हिस्टोरिकल रिसर्चचे अध्यक्ष आणि पुस्तकाचे संपादक प्राध्यापक रघुवेंद्र तन्वर यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते.
हेही वाचा..
थेट परकीय गुंतवणुकीत महाराष्ट्र अव्वल; सहा महिन्यात वार्षिक सरासरीच्या ९५ टक्के गुंतवणूक
कर्नाटकात बस भाडेवाढ, आता पत्नीसाठी बस मोफत, पतीला दुप्पट भाडे!
नवी मुंबईच्या सानपाडा डी-मार्ट परिसरात कचरा ठेकेदारावर गोळीबार!
रेल्वे रुळावर पडला होता लोखंडी दरवाजा; रेल्वे उलटवण्याचा होता कट!
मंत्री शाह म्हणाले, नॅशनल बुक ट्रस्टने आपल्या ताज्या प्रकाशनाद्वारे तथ्ये आणि पुरावे सादर करून ऐतिहासिक सत्ये प्रस्थापित करून भारताविषयीची दीर्घकालीन समज प्रभावीपणे मोडून काढली आहे. एक मिथक आहे की भारत कधीही एकसंध नव्हता आणि या देशाच्या स्वातंत्र्याची कल्पना निरर्थक होती – हा गैरसमज अनेकांनी सत्य म्हणून स्वीकारला होता. बहुतेक देशांसाठी भू-राजकारणाने त्यांच्या सीमा परिभाषित केल्या आहेत, परंतु भारताचे प्रकरण त्याच्या भौगोलिक-सांस्कृतिक विस्ताराद्वारे परिभाषित केले गेले आहे आणि ज्याच्या सीमा सांस्कृतिक एकतेने बनल्या आहेत त्यामध्ये भारताचे प्रकरण अद्वितीय आहे.
या पुस्तकात आणि प्रदर्शनात काश्मीर, लडाख, शैव आणि बौद्ध धर्म यांच्यातील संबंध स्पष्टपणे टिपण्यात आले आहेत, अशी टिप्पणी त्यांनी केली. लिपी, ज्ञान प्रणाली, अध्यात्म, संस्कृती आणि भाषांच्या दस्तऐवजीकरणाची प्रशंसा केली आणि हा समृद्ध वारसा सादर करण्यासाठी केलेल्या सूक्ष्म प्रयत्नांवर भर दिला. ते म्हणाले, या पुस्तकात बौद्ध धर्माच्या प्रवासाचे वर्णन केले आहे. नेपाळ ते बिहार मार्गे काशी आणि पुढे काश्मीरमार्गे अफगाणिस्तान असे ते आहे.
पुस्तकात द्रास आणि लडाखमधील शिल्पे, स्तूपांच्या चर्चा आणि प्रतिमा, आक्रमणकर्त्यांनी नष्ट केलेल्या मंदिराच्या अवशेषांचे चित्रण आणि राजतरंगिणीमध्ये वर्णन केल्याप्रमाणे जम्मू आणि काश्मीरमधील संस्कृतच्या वापराचे संदर्भ देखील आहेत, यावर त्यांनी प्रकाश टाकला. काश्मीरच्या आठ हजार वर्षांच्या इतिहासाला कव्हर करताना ते म्हणाले, या सर्वसमावेशक प्रयत्नांची तुलना पवित्र गंगेला एका पात्रात समावून घेण्याच्या केली. त्यांनी नमूद केले की १५० वर्षांपर्यंत काही लोकांची इतिहासाची समज “दरिबा ते बल्लीमारन किंवा लुटियन्स ते जिमखानापर्यंत अरुंद भौगोलिक प्रदेशांपुरती मर्यादित होती. इतिहास दुरून लिहिला जाऊ शकत नाही, परंतु लोकांशी थेट संवाद साधणे आणि त्यांचे जीवन अनुभव समजून घेणे आवश्यक आहे यावर त्यांनी भर दिला.
इतिहासकारांना भारताच्या इतिहासाचे पुरावे, तथ्ये आणि समृद्ध, सहस्राब्दी जुन्या संस्कृतीचा दृष्टीकोन वापरून आत्मविश्वासाने दस्तऐवजीकरण करण्याचे आवाहन त्यांनी केले. आज भारत एक स्वतंत्र राष्ट्र म्हणून उभा आहे आणि सरकार आपल्या वारशात रुजलेली मूल्ये आणि विचार जपण्यासाठी कटिबद्ध असल्याचे ते म्हणाले.
