भारताने आपल्या सामरिक मारक क्षमतेला अधिक बळकट करण्याच्या दिशेने मोठे पाऊल टाकत नवीन पिढीच्या टॅक्टिकल क्षेपणास्त्र प्रणालीच्या विकासाची सुरुवात केली आहे. संरक्षण संशोधन व विकास संस्था (DRDO) द्वारे सुरू करण्यात आलेला हा प्रकल्प १९९० च्या दशकापासून भारतीय संरक्षण व्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग राहिलेल्या सध्याच्या ‘पृथ्वी’ क्षेपणास्त्र मालिकेची जागा घेणार आहे.
पृथ्वी क्षेपणास्त्र आपल्या काळात स्वदेशी तंत्रज्ञानाचे उत्कृष्ट उदाहरण होते, परंतु ते लिक्विड फ्यूल (द्रव इंधन) आधारित प्रणालीवर आधारित असल्यामुळे आधुनिक युद्ध परिस्थितीत काही मर्यादा स्पष्ट झाल्या आहेत. अशा क्षेपणास्त्रांना प्रक्षेपणापूर्वी इंधन भरण्याची जटिल प्रक्रिया करावी लागते, ज्यामुळे वेळ जास्त लागतो आणि ऑपरेशनदरम्यान धोका वाढतो.
तज्ज्ञांच्या मते, वेगवान युद्धाच्या वातावरणात ही विलंबित प्रक्रिया सैन्याच्या प्रतिसाद क्षमतेवर परिणाम करू शकते. तसेच, लिक्विड फ्यूल प्रणालीसाठी मोठ्या लॉजिस्टिक व्यवस्थेची गरज असल्यामुळे शत्रूला ओळखणे आणि हल्ला करण्याचा धोका देखील वाढतो. या सर्व आव्हानांचा विचार करून DRDO आता ठोस इंधन (सॉलिड फ्यूल) आधारित नवीन क्षेपणास्त्र प्रणाली विकसित करत आहे. हे क्षेपणास्त्र कॅनिस्टराइज्ड डिझाइनमध्ये असेल, म्हणजे ते सीलबंद कंटेनरमध्ये दीर्घकाळ सुरक्षित ठेवता येईल आणि ते नेहमी प्रक्षेपणासाठी सज्ज स्थितीत असेल.
हे ही वाचा:
दिल्ली विधानसभा: गाडी गेट तोडून आत घुसली, चालक कारसह फरार
इराणी गुप्तचर विभागाचे प्रमुख मेजर जनरल खादेमी यांना इस्रायलने मारले
हिंदूंच्या शोभायात्रेवर हल्ला करणाऱ्यांचे घर जमीनदोस्त, गोरेगावात राडा
अवैध शस्त्र तस्करी प्रकरणी १० ठिकाणी छापे
या नव्या तंत्रज्ञानामुळे क्षेपणास्त्र अत्यंत कमी वेळेत प्रक्षेपित करता येईल, ज्यामुळे “शूट अँड स्कूट” सारखी रणनीती वापरणे शक्य होईल. म्हणजे प्रक्षेपणानंतर लगेचच प्लॅटफॉर्म आपली जागा बदलू शकतो, ज्यामुळे शत्रूच्या प्रतिहल्ल्यापासून बचाव करता येईल. संरक्षण तज्ज्ञांच्या मते, हा बदल भारताच्या टॅक्टिकल क्षेपणास्त्र क्षमतेला अधिक घातक, जलद आणि सुरक्षित बनवेल. त्यामुळे भविष्यातील युद्धांमध्ये भारतीय सैन्याच्या प्रतिसाद गतीत आणि टिकाव क्षमतेत मोठी सुधारणा दिसून येईल.
