केंद्रीय गृह मंत्रालयाने बुधवारी नवीन नियम जारी करत म्हटले आहे की, सर्व अधिकृत समारंभ आणि राज्य कार्यक्रमांमध्ये वंदे मातरमचे सहा श्लोक वाजवणे किंवा गायले जाणे अनिवार्य असणार आहे. तिरंगा फडकवणे, औपचारिक कार्यक्रमांमध्ये म्हणजेच राष्ट्रपतींचे आगमन यासारख्या महत्त्वाच्या प्रसंगी हे सादरीकरण आवश्यक असेल. तसेच राष्ट्रपतींचे, राज्यपालांचे भाषण यापूर्वी आणि नंतर हे गीता वाजवले किंवा गायले गेले पाहिजे. तसेच ‘वंदे मातरम्’ वाजवताना सर्व व्यक्तींनी उभे राहणे आवश्यक आहे.
सरकारी संस्थांमध्ये समारंभांमध्ये एकरूपता आणि प्रोटोकॉल सुनिश्चित करण्याच्या उद्देशाने हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. मंजूर आवृत्ती आणि त्याचा कालावधी याबाबत सविस्तर मार्गदर्शक तत्त्वे संबंधित अधिकाऱ्यांना पाठवण्यात आली आहेत. पद्म पुरस्कारांसारख्या नागरी पुरस्कार समारंभात आणि राष्ट्रपती उपस्थित असलेल्या इतर सर्व कार्यक्रमांमध्ये त्यांच्या आगमन आणि प्रस्थानादरम्यान हे गीत वाजवले पाहिजे. १९३७ मध्ये काँग्रेसने काढून टाकलेल्या चार कडव्यांसह सर्व सहा कडवी वाजवली जातील.
सरकारने राष्ट्रीय सन्मानाचा अपमान प्रतिबंधक कायद्याअंतर्गत राष्ट्रगीताला समाविष्ट करणारे प्रोटोकॉल ‘वंदे मातरम्’ पर्यंत वाढवण्याची योजना आखली आहे. कायद्यानुसार, राष्ट्रगीत आणि आता वंदे मातरम् मध्ये व्यत्यय आणणारी किंवा इतरांना आदर करण्यापासून रोखणारी कोणतीही व्यक्ती जास्तीत जास्त तीन वर्षांची तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकते.
गेल्या वर्षी या विषयावर सत्ताधारी भाजप आणि काँग्रेसमध्ये वादावादी झाली होती. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी यावरून पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्यावर टीका करत म्हटले होते की, त्यांनी मुहम्मद अली जिना यांचे अनुसरण करून या गाण्याला विरोध केला कारण ते मुस्लिमांना चिथावू शकते. त्यानंतर भाजपने त्यांच्या दाव्याचे समर्थन करण्यासाठी नेहरूंची पत्रे शेअर केली आणि गाण्याच्या १५० व्या वर्धापन दिनानिमित्त संसदेत झालेल्या चर्चेला सत्ताधारी विरुद्ध विरोधक असा वाद उभा राहिला.
हे ही वाचा:
आता यूपीआयद्वारे पीएफ पैसे काढण्याची सुविधा
विदिशा येथे १००० वर्षे जुन्या मंदिरातील विष्णू मूर्तीची विटंबना
गोवा विशेष: राज्याची संस्कृती डिजिटल होणार!
बांगलादेशात निवडणुकीपूर्वी हिंदू व्यापाऱ्याची हत्या
७ नोव्हेंबर १८७५ रोजी, १९ व्या शतकातील भारतातील सर्वात प्रभावशाली विचारवंतांपैकी एक – बंगाली लेखक बंकिमचंद्र चॅटर्जी यांनी या गीताचे शब्द लिहिले जे ब्रिटिश वसाहतवादी राजवटीपासून भारताला मुक्त करण्याच्या लढाईत स्वातंत्र्यसैनिकांसाठी एक आवाज बनेल. १८८२ च्या त्यांच्या ‘आनंदमठ’ या कादंबरीत प्रथम प्रकाशित झालेले ते गाणे ‘वंदे मातरम्’ होते. त्यांच्या सहा कडव्यांमध्ये, चॅटर्जी यांनी दैवी स्त्रीत्वाला आदरांजली वाहिली आणि भारताला एक उग्र पण संगोपन करणारी ‘मातृ’ व्यक्तिरेखा (“… मातरम्”) म्हणून मांडले.
१९३७ मध्ये, नेहरूंच्या नेतृत्वाखालील काँग्रेसने फैजपूरमध्ये राष्ट्रीय मेळाव्यांसाठी फक्त पहिले दोन श्लोक वापरण्याचा निर्णय घेतला. युक्तिवाद असा होता की, हिंदू देवींचे थेट संदर्भ मुस्लिम समुदायातील काही सदस्यांना चांगले वाटले नाहीत. भाजपने आता असा युक्तिवाद केला आहे की, वगळण्यात आलेले शब्द काँग्रेसच्या ‘विभाजनकारी’ योजनांचे प्रतिबिंब आहेत.
