India 1 Billion Broadband Users

भारताने डिजिटल क्षेत्रात एक ऐतिहासिक टप्पा गाठला आहे. २०२५ मध्ये भारतात ब्रॉडबँड ग्राहकांची संख्या १ अब्ज च्या पुढे गेली आहे. हा विकास देशात इंटरनेट कनेक्टिव्हिटीचा जलद विस्तार आणि गेल्या दशकात स्वीकारलेल्या धोरणात्मक उपक्रमांच्या यशाचे प्रतिबिंब आहे. प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरो (PIB) ने प्रसारित केलेल्या आकडेवारीनुसार, नोव्हेंबर २०२५ च्या अखेरीस भारतात ब्रॉडबँड ग्राहकांची एकूण संख्या १००.३७ कोटी नोंदवली गेली. ही पहिल्यांदाच ब्रॉडबँड ग्राहकांची संख्या एक अब्ज ओलांडली आहे.

या यशासह, भारत जगातील सर्वात मोठ्या डिजिटल आणि कनेक्टेड समाजांच्या पंक्तीमध्ये सामील झाला आहे. तज्ञांचा विश्वास आहे की ही संख्या तांत्रिक प्रगती सोबतच सामाजिक आणि आर्थिक बदलांचे स्पष्ट सूचक देखील आहे.

गेल्या दहा वर्षांत भारताच्या ब्रॉडबँड ग्राहकांच्या संख्येत असाधारण वाढ झाली आहे. नोव्हेंबर २०१५ मध्ये, देशात ब्रॉडबँड ग्राहकांची संख्या १३१.४९ दशलक्ष होती. ती आता नोव्हेंबर २०२५ पर्यंत ही संख्या १.०३७ अब्ज झाली. अशाप्रकारे, एका दशकात ब्रॉडबँड कनेक्टिव्हिटी आठ पटीने वाढली आहे जी भारताच्या डिजिटल परिवर्तनाची गती दर्शवते.

ब्रॉडबँड ग्राहकांमध्ये ही वाढ अनेक संरचनात्मक आणि धोरणात्मक घटकांमुळे झाली आहे. परवडणाऱ्या मोबाइल डेटा आणि स्पर्धात्मक टेलिकॉम बाजारपेठेमुळे जनतेपर्यंत इंटरनेटची सुविधा पोहोचली आहे. 4G नेटवर्कचा व्यापक विस्तार आणि 5G सेवा सुरू झाल्यामुळे डेटाचा वेग आणि गुणवत्ता सुधारली आहे. याव्यतिरिक्त, ग्रामीण आणि दुर्गम भागात ऑप्टिकल फायबर नेटवर्कचा मोठ्या प्रमाणात विस्तार कनेक्टिव्हिटी वाढवण्यात महत्त्वपूर्ण ठरला आहे.

सरकारचा ‘डिजिटल इंडिया’ उपक्रम, ग्रामीण आणि निमशहरी भागात स्मार्टफोनचा वाढता प्रवेश आणि डिजिटल सेवांच्या मागणीत वाढ हे देखील या वाढीतील प्रमुख घटक आहेत. या प्रयत्नांमुळे इंटरनेट अधिक समावेशक आणि सुलभ झाले आहे.

1 अब्ज ब्रॉडबँड ग्राहकांचा टप्पा ओलांडणे ही केवळ सांख्यिकीय कामगिरी नसून तर खोल सामाजिक-आर्थिक बदलाचे प्रतीक आहे असल्याचे विशेषज्ञ संगतात. यामुळे डिजिटल प्रशासन आणि सरकारी सेवांमध्ये प्रवेश सहज आणि मजबूत झाला आहे. डिजिटल पेमेंटमुळे आर्थिक समावेशनाला चालना मिळाली आहे. ऑनलाइन शिक्षण, टेलिमेडिसिन आणि ई-कॉमर्स सारख्या सेवांना नवीन गती मिळाली आहे.

शिवाय, ब्रॉडबँड कनेक्टिव्हिटी ही स्टार्टअप्स, नवोन्मेष आणि डिजिटल अर्थव्यवस्थेसाठी एक मूलभूत पाया बनली आहे. तज्ञांच्या मते, येत्या काळात रोजगार निर्मिती, उत्पादकता आणि आर्थिक वाढीमध्ये ही कनेक्टिव्हिटी आणखी मोठी भूमिका बजावेल. एकंदरीत, १ अब्ज ब्रॉडबँड ग्राहकांचा टप्पा हा भारताच्या डिजिटल प्रवासात एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो आहे.