देशात डिजिटल पेमेंट्सचा वापर झपाट्याने वाढत असून मार्च महिन्यात व्यवहारांची संख्या अब्जोंमध्ये पोहोचल्याने या क्षेत्राने नवा उच्चांक गाठला आहे. विशेषतः युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस म्हणजेच UPI प्रणालीमुळे डिजिटल व्यवहारांना मोठी चालना मिळाली आहे. मार्च २०२६ मध्ये UPI द्वारे सुमारे २२.६ अब्ज (२,२६४ कोटी) व्यवहार नोंदवले गेले. हे फेब्रुवारी महिन्याच्या तुलनेत लक्षणीय वाढ दर्शवते. या व्यवहारांची एकूण किंमत तब्बल २९.५३ लाख कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचली आहे. हे आकडे भारतातील डिजिटल व्यवहारांचा वेगाने वाढणारा वापर आणि लोकांचा डिजिटल माध्यमांवरील विश्वास दर्शवतात.
हे ही वाचा:
पुण्यात अवकाळी पावसाचा कहर; झाड कोसळून महिलेचा मृत्यू
मुंबईसह राज्याला अवकाळी पावसाचा इशारा; शेतकऱ्यांना सतर्कतेचा इशारा
ट्रम्प-इराण तणावाने बाजारात भूकंप; मोठ्या घसरणीनंतर पुन्हा सावरला शेअर बाजार
सर्वात दूरचा मानवी अंतराळ प्रवास करण्यासाठी चार अंतराळवीरांची चंद्राकडे झेप
दररोज सरासरी ७३ कोटी व्यवहार UPI द्वारे होत असल्याचेही समोर आले आहे. ही संख्या भारतातील डिजिटल पेमेंट्सचा मोठ्या प्रमाणावर झालेला स्वीकार स्पष्ट करते. किरकोळ दुकानदारांपासून मोठ्या उद्योगांपर्यंत सर्व स्तरांवर डिजिटल पेमेंट्सचा वापर वाढत असून रोख व्यवहारांचा वापर कमी होताना दिसत आहे. या वाढीमागे अनेक महत्त्वाचे घटक आहेत. मोबाईल इंटरनेटचा झपाट्याने वाढलेला प्रसार, स्मार्टफोनची वाढती उपलब्धता, तसेच Reserve Bank of India आणि सरकारकडून डिजिटल व्यवहारांना मिळणारे प्रोत्साहन ही प्रमुख कारणे आहेत. याशिवाय, जलद, सोपे आणि सुरक्षित व्यवहार करण्याची सुविधा उपलब्ध असल्यामुळे ग्राहक मोठ्या प्रमाणावर डिजिटल पेमेंट्सकडे वळत आहेत.
मार्च महिना हा आर्थिक वर्षाचा शेवट असल्यामुळे या काळात व्यवहारांची संख्या नेहमीच वाढते. कर भरणे, व्यावसायिक देयके पूर्ण करणे आणि विविध आर्थिक व्यवहारांमुळे डिजिटल व्यवहारांना मोठी चालना मिळते. त्यामुळे मार्च २०२६ मध्ये व्यवहारांची संख्या विक्रमी पातळीवर पोहोचली आहे. भारत आज जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या डिजिटल पेमेंट बाजारांपैकी एक बनला आहे. UPI ने जागतिक स्तरावरही आपली छाप सोडली असून तो जगातील सर्वात मोठ्या रिअल-टाइम पेमेंट प्रणालींपैकी एक ठरला आहे. अनेक देश UPI मॉडेलचा अभ्यास करत आहेत.
दरम्यान, डिजिटल व्यवहारांची संख्या वाढत असताना सुरक्षेचाही मुद्दा अधिक महत्त्वाचा ठरत आहे. त्यामुळे RBI कडून अधिक कडक सुरक्षा नियम लागू करण्यावर भर दिला जात आहे. यामुळे ग्राहकांचा विश्वास अधिक मजबूत होण्याची अपेक्षा आहे. एकूणच, डिजिटल पेमेंट्स आता भारताच्या अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा कणा बनले असून भविष्यातही या क्षेत्रात मोठी वाढ होण्याची शक्यता तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे.
