रशियन तेलाच्या इंधन निर्यातीत भारताची मोठी झेप

रशिया-युक्रेन युद्धानंतर जागतिक तेल व्यापाराची समीकरणे बदलली असून, भारताने आपल्या तेलशुद्धीकरण क्षमतेच्या जोरावर आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत महत्त्वाचे स्थान निर्माण केले आहे. रशियाकडून कच्चे तेल खरेदी करून त्यावर प्रक्रिया केल्यानंतर तयार होणाऱ्या डिझेल आणि अन्य पेट्रोलियम उत्पादनांची पाश्चिमात्य देशांना होणारी निर्यात ४३ टक्क्यांनी वाढल्याचे वृत्त आहे. या व्यापारात मुकेश अंबानी यांच्या रिलायन्स इंडस्ट्रीजच्या गुजरातमधील जामनगर रिफायनरीची भूमिका महत्त्वाची ठरत आहे.
पाश्चिमात्य देशांनी रशियावर आर्थिक निर्बंध लादल्यानंतर जागतिक तेल पुरवठा साखळीत मोठे बदल झाले. भारताने रशियाकडून कच्चे तेल खरेदी करून देशातील रिफायनरींमध्ये त्यावर प्रक्रिया केली आणि त्यापासून तयार होणारी इंधने आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत विकली. युरोपीय बाजारपेठेसह पाश्चिमात्य देशांमध्ये भारतीय पेट्रोलियम उत्पादनांना मागणी मिळत असल्याने भारताच्या निर्यात व्यापाराला चालना मिळाली. जामनगर रिफायनरीची मोठ्या प्रमाणावर तेलशुद्धीकरण करण्याची क्षमता या प्रक्रियेत महत्त्वाची ठरत आहे.
हे ही वाचा:
उद्धव ठाकरे स्वपक्षातील ‘रिजिम चेंज’ थांबवू शकले नाहीत!

आयपीओपूर्वी रिलायन्स जिओची मोठी तयारी
दरम्यान, भारताची रशियाकडून होणारी कच्च्या तेलाची आयात १३ टक्क्यांनी घटल्याचेही वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे. या घडामोडींमुळे भारताची ओळख केवळ कच्च्या तेलाचा मोठा आयातदार अशी न राहता, तेलशुद्धीकरण आणि पेट्रोलियम उत्पादनांच्या निर्यातीतील महत्त्वाचा जागतिक भागीदार अशी निर्माण होत आहे. मात्र, रशियावरील निर्बंध, आंतरराष्ट्रीय राजनैतिक संबंध आणि जागतिक तेलाच्या किमतींमधील चढ-उतार यांचा या व्यापारावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे आगामी काळात भारताच्या तेल निर्यातीची दिशा आणि जामनगर रिफायनरीची कामगिरी महत्त्वाची ठरणार आहे.