सोने आणि चांदीच्या किमती सध्या केवळ गुंतवणुकीपुरत्या मर्यादित राहिलेल्या नाहीत, तर त्या थेट महागाईशी जोडल्या जात आहेत. भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या अलीकडील चलनविषयक धोरण बैठकीत हा मुद्दा स्पष्टपणे समोर आला. रिझर्व्ह बँकेचे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी सांगितले की, महागाईचा आढावा घेताना आता कांदा आणि टोमॅटोप्रमाणेच सोने व चांदीच्या किमतींनाही महत्त्व दिले जात आहे.
साधारणपणे महागाई मोजताना रोजच्या वापरातील वस्तू, अन्नधान्य, इंधन आणि सेवा यांचा विचार केला जातो. मात्र गेल्या काही महिन्यांत सोने आणि चांदीच्या किमती मोठ्या प्रमाणात वाढल्याने त्याचा थेट परिणाम सामान्य नागरिकांच्या खर्चावर होत आहे. भारतात सोने हे केवळ दागिन्यांसाठी वापरले जात नाही, तर ते बचत आणि सुरक्षित गुंतवणुकीचे साधन मानले जाते. त्यामुळे सोन्याच्या किमती वाढल्या की अनेक कुटुंबांच्या आर्थिक नियोजनावर परिणाम होतो.
हे ही वाचा:
टीव्हीकेचे पक्षप्रमुख, अभिनेते विजय यांच्यावरील दीड कोटींचा दंड कायम
सोनं महागलं, चांदी झाली स्वस्त
राहुल गांधींना मोदी शातिर दिमाग का म्हणाले?
जागतिक बाजारात सुरू असलेली अनिश्चितता, आंतरराष्ट्रीय राजकीय तणाव, डॉलरच्या तुलनेत चलनातील चढउतार आणि विविध देशांच्या मध्यवर्ती बँकांकडून वाढवले जाणारे सोन्याचे साठे, या सर्व कारणांमुळे सोन्याच्या किमती वाढल्या आहेत. या जागतिक घडामोडींचा परिणाम भारतातील बाजारावरही दिसून येतो. मल्टी कमॉडिटी एक्स्चेंजवर सोने आणि चांदीच्या दरांमध्ये सातत्याने चढउतार पाहायला मिळत आहेत.
रिझर्व्ह बँकेच्या मते, सोने आणि चांदी महाग झाल्यास त्याचा अप्रत्यक्षपणे महागाईवर परिणाम होतो. लग्नसराई, सण-उत्सव किंवा गुंतवणुकीसाठी मोठ्या प्रमाणावर सोने खरेदी केले जाते. अशा वेळी किंमती वाढल्या तर लोकांचा खर्च वाढतो आणि इतर गरजेच्या गोष्टींसाठी खर्च करण्याची क्षमता कमी होते. याचा परिणाम एकूण आर्थिक व्यवहारांवर होतो.
याशिवाय, भारतात सोने मोठ्या प्रमाणात आयात केले जाते. त्यामुळे रुपया आणि डॉलरच्या विनिमय दरातील बदलांचाही सोन्याच्या किमतींवर थेट परिणाम होतो. रुपयाची किंमत घसरली की सोनं आणखी महाग होतं आणि त्याचा भार सामान्य ग्राहकांवर पडतो. म्हणूनच रिझर्व्ह बँक आता महागाईकडे पाहताना या घटकाकडे गांभीर्याने पाहत आहे.
या सगळ्या परिस्थितीचा विचार करून रिझर्व्ह बँकेने सध्या व्याजदरात कोणताही बदल न करता सावध भूमिका घेतली आहे. महागाई नियंत्रणात ठेवणे आणि आर्थिक वाढ सुरू राहणे, या दोन्ही गोष्टींचा समतोल राखण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. त्यामुळे धोरण सध्या तटस्थ ठेवण्यात आले आहे.
थोडक्यात सांगायचे तर, सोने आणि चांदीच्या किमती आता केवळ दागिन्यांपुरत्या मर्यादित न राहता देशाच्या महागाई धोरणाचा महत्त्वाचा भाग ठरत आहेत. रिझर्व्ह बँकेचा हा दृष्टिकोन बदलत्या आर्थिक वास्तवाशी जुळणारा असून भविष्यातील धोरणात्मक निर्णय अधिक स्पष्ट आणि वास्तववादी बनवणारा आहे. सामान्य नागरिकांसाठी याचा अर्थ असा की, सोनं-चांदी महाग झाली तर त्याचा परिणाम आता संपूर्ण अर्थव्यवस्थेवर जाणवणार आहे.
