मानवजातीचा नाश टाळायचा असेल तर ‘एआय’चा वेग करा कमी!

कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा विकास सध्या अत्यंत वेगाने, जवळपास घातकीय पद्धतीने होत आहे. या विकासावर नियंत्रण ठेवले नाही, तर या दशकाच्या अखेरीस कृत्रिम बुद्धिमत्ता संपूर्ण मानवजातीच्या अस्तित्वासाठी गंभीर धोका निर्माण करू शकते, असा इशारा अँथ्रोपिकचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डारियो अमोडेई यांनी दिला आहे.

कृत्रिम बुद्धिमत्तेमुळे भविष्यात सर्व मानवांचा नाश होण्याची शक्यता व्यक्त करणाऱ्या अँथ्रोपिकच्या माजी संशोधक जेकब कॉक्सन यांच्या इशाऱ्याशी अमोडेई मोठ्या प्रमाणात सहमत आहेत. मात्र, असा विनाश निश्चितपणे होईल, असे आपण मानत नसल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. त्याऐवजी कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रातील कंपन्यांनी विकासाचा वेग काही प्रमाणात कमी करावा, जेणेकरून मानवांना ही तंत्रज्ञान व्यवस्था अधिक सुरक्षित करण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळेल, अशी त्यांची भूमिका आहे.

अमोडेई यांनी सीएनएनचे अँडरसन कूपर यांना दिलेल्या विशेष मुलाखतीत हे मत व्यक्त केले. अँथ्रोपिकचे माजी संशोधक जेकब कॉक्सन यांनी कंपनीचा राजीनामा दिल्यानंतर ही मुलाखत झाली. कॉक्सन यांनी कृत्रिम बुद्धिमत्ता विकसित करणारे अनेक लोक या तंत्रज्ञानामुळे “या दशकाच्या अखेरीस सर्व मानवांचा नाश होऊ शकतो” असे खरोखर मानतात, असा दावा केला होता. तसेच कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा विकास धोकादायक वेगाने सुरू असल्याची टीकाही त्यांनी केली होती.

हे ही वाचा:

“ही माझ्याच जुन्या चुकांची शिक्षा आहे”

झोमॅटोची कॅश ऑन डिलिव्हरीही आता महागणार

ब्रिक्सच्या झगमगाटात डान्सबारची चर्चा कशाला?

बुमराहच्या पुनरागमनाने टीम इंडिया मजबूत

कॉक्सन यांच्या इशाऱ्याबाबत विचारले असता अमोडेई म्हणाले की, ते त्यांच्या भूमिकेशी मोठ्या प्रमाणात सहमत आहेत. “मी जेकबच्या मताशी असहमत असण्यापेक्षा त्याच्याशी अधिक सहमत आहे,” असे त्यांनी सांगितले.

कृत्रिम बुद्धिमत्तेमुळे मानवजातीचा नाश होण्याची शक्यता एका ठरावीक टक्केवारीत व्यक्त करण्याच्या कल्पनेशी अमोडेई मात्र सहमत नाहीत. उदाहरणार्थ, “एआयमुळे मानवजातीचा नाश होण्याची शक्यता १० टक्के आहे,” असे म्हणणे त्यांना योग्य वाटत नाही. अशा प्रकारे सांगितल्यास हा धोका जणू नाणेफेक किंवा जुगारासारखा वाटू शकतो, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

त्यांच्या मते, कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा विकास कोणत्या दिशेने जातो, यावर संभाव्य धोका मोठ्या प्रमाणात अवलंबून आहे. योग्य मार्ग स्वीकारला आणि सुरक्षेवर पुरेसा भर दिला, तर गंभीर दुर्घटना घडण्याची शक्यता अत्यंत कमी राहू शकते. मात्र चुकीचे निर्णय घेतले गेले, तर हा धोका मोठ्या प्रमाणात वाढू शकतो.

याच विचारातून अमोडेई यांनी अलीकडे कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या अत्याधुनिक विकासाचा वेग “काही काळ नियंत्रित ठेवण्याची” मागणी केली आहे. सुमारे ३ हजार ८०० शब्दांच्या एका लेखात त्यांनी म्हटले आहे की, गेल्या काही महिन्यांत कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या क्षमतांमध्ये अत्यंत वेगाने वाढ झाली आहे. यामागील एक महत्त्वाचे कारण म्हणजे आता कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली स्वतःहून अधिक सक्षम कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली तयार करण्यास मदत करू लागल्या आहेत. या प्रक्रियेला पुनरावर्ती स्व-सुधारणा असे म्हटले जाते.

ही प्रक्रिया कोणत्याही नियंत्रणाशिवाय सुरू राहिली, तर भविष्यात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा विकास मानवांना त्या प्रणाली समजून घेण्याच्या आणि नियंत्रित करण्याच्या क्षमतेपेक्षा अधिक वेगाने होऊ शकतो, अशी भीती अमोडेई यांनी व्यक्त केली.

अमोडेई यांनी स्पष्ट केले की कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या विकासाचा वेग कमी करण्याचा अर्थ तंत्रज्ञानाचा विकास पूर्णपणे थांबवणे असा नाही. त्यांच्या मते, कंपन्यांनी कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या क्षमतांमध्ये होणाऱ्या वेगवान वाढीच्या तुलनेत सुरक्षा संशोधन, चाचण्या आणि देखरेख यांना अधिक वेळ मिळेल, याची खात्री करणे आवश्यक आहे. त्यांनी म्हटले आहे की, कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या क्षमतांमध्ये सुधारणा करण्याचा वेग कमी केला तरी प्रगती वेगवानच राहील. मात्र मिळालेल्या अतिरिक्त वेळेचा योग्य पद्धतीने उपयोग करून तंत्रज्ञान अधिक सुरक्षित बनवता येईल.