ATM पासून PAN पर्यंत, १ एप्रिलपासून देशात हे ५ मोठे बदल

मार्च अखेरच्या पार्श्वभूमीवर १ एप्रिल २०२६ पासून देशात अनेक महत्त्वाचे नियम बदल लागू होणार असून याचा थेट परिणाम सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन आयुष्यावर आणि खिशावर होणार आहे. LPG सिलेंडरच्या किमतींपासून ते आयकर नियम, ATM व्यवहार, PAN कार्ड आणि रेल्वे तिकीट रद्द करण्याच्या नियमांपर्यंत अनेक बदल एकाच वेळी लागू होत आहेत, त्यामुळे नागरिकांसाठी आर्थिक नियोजन अधिक महत्त्वाचे ठरणार आहे.
हे ही वाचा:
प. बंगालच्या बसीरहाटमधील मतदान यादीतून बीएलओसह ३४० मुस्लिम मतदारांना वगळले

रसेल गेला… ग्रीन आला, पण ‘पावर’ कुठे?

सर्वप्रथम LPG आणि इंधन दरांबाबत बोलायचे झाल्यास, प्रत्येक महिन्याच्या पहिल्या दिवशीप्रमाणे १ एप्रिललाही LPG सिलेंडरच्या किमतीत बदल होण्याची शक्यता आहे. सध्या आंतरराष्ट्रीय बाजारातील अस्थिरता आणि मध्यपूर्वेतील तणावामुळे इंधन दरांवर दबाव आहे. त्यामुळे LPG सोबतच ATF, CNG आणि PNG च्या दरातही चढ-उतार होऊ शकतो, ज्याचा थेट परिणाम महागाईवर आणि घरगुती बजेटवर होणार आहे.

याचबरोबर १ एप्रिलपासून नवीन Income Tax Act २०२५ लागू होणार असून हा बदल करप्रणाली अधिक सोपी आणि डिजिटल करण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचा मानला जात आहे. जुन्या १९६१ च्या आयकर कायद्याची जागा घेणाऱ्या या नव्या कायद्यात काही प्रक्रियात्मक बदल करण्यात आले आहेत. उदाहरणार्थ, Form १६ आणि Form १६A यामध्ये बदल करून नवीन स्वरूप लागू केले जाणार आहे. यामुळे कर भरण्याची प्रक्रिया अधिक सुलभ आणि पारदर्शक होण्याची अपेक्षा आहे.

बँकिंग क्षेत्रातही काही महत्त्वाचे बदल होणार आहेत. HDFC Bank, PNB आणि Bandhan Bank यांसारख्या बँकांनी ATM व्यवहारांच्या नियमांमध्ये बदल केले आहेत. फ्री ट्रांजॅक्शनची मर्यादा कमी होण्याची शक्यता असून त्यानंतर प्रत्येक व्यवहारासाठी सुमारे ₹२३ पर्यंत शुल्क आकारले जाऊ शकते. तसेच UPI द्वारे ATM मधून पैसे काढल्यास तेही फ्री लिमिटमध्ये मोजले जाणार आहे, त्यामुळे ग्राहकांनी व्यवहार करताना अधिक काळजी घेणे आवश्यक ठरणार आहे.

PAN कार्डसंदर्भातही नियम कडक करण्यात आले आहेत. आता फक्त आधार कार्ड पुरेसे राहणार नाही, तर इतर कागदपत्रांची आवश्यकता भासणार आहे. चुकीची किंवा अपूर्ण माहिती दिल्यास अर्ज नाकारला जाऊ शकतो. सरकारचा उद्देश फसवणूक रोखणे आणि आर्थिक व्यवहार अधिक पारदर्शक करणे हा आहे.

रेल्वे प्रवाशांसाठीही हा बदल महत्त्वाचा आहे. तिकीट रद्द करण्याच्या नियमांमध्ये बदल करण्यात आला असून आता ट्रेन सुटण्याच्या ८ तास आधी तिकीट रद्द केल्यास कोणताही रिफंड मिळणार नाही. ८ ते २४ तासांच्या दरम्यान रद्द केल्यास ५० टक्के कपात होईल, तर २४ ते ७२ तास आधी रद्द केल्यास २५ टक्के कपात केली जाईल. त्यामुळे शेवटच्या क्षणी तिकीट रद्द करणे महागात पडू शकते.

एकूणच, १ एप्रिलपासून लागू होणारे हे सर्व बदल नागरिकांच्या आर्थिक व्यवहारांवर थेट परिणाम करणारे आहेत. LPG दरवाढीची शक्यता, ATM शुल्क वाढ, आयकर नियमांतील बदल आणि रेल्वेच्या कडक अटी यामुळे सर्वसामान्यांनी आधीच तयारी करून आपले आर्थिक नियोजन व्यवस्थित ठेवणे गरजेचे ठरणार आहे.