भारत सरकारने देशातील टॅक्सी सेवा क्षेत्रात मोठा बदल घडवण्याच्या उद्देशाने भारत टॅक्सी नावाची नवी राइड-हेलिंग सेवा सुरू केली आहे. आतापर्यंत या क्षेत्रावर ओला, उबर आणि रॅपिडो यांसारख्या खासगी कंपन्यांचे वर्चस्व होते. मात्र आता सरकारच्या पाठिंब्याने सुरू झालेल्या या सहकारी तत्त्वावरील सेवेमुळे टॅक्सी चालक आणि प्रवाशांसाठी नवा पर्याय उपलब्ध झाला आहे. या उपक्रमामागचा मुख्य हेतू म्हणजे चालकांचे उत्पन्न वाढवणे, दर अधिक पारदर्शक ठेवणे आणि प्रवाशांना परवडणारी सेवा देणे.
भारत टॅक्सी ही सहकारी मॉडेलवर आधारित सेवा आहे. यामध्ये टॅक्सी चालक केवळ सेवा देणारे कर्मचारी नसून, तेच या संस्थेचे सदस्य आणि भागीदार असतील. खासगी अॅप्समध्ये चालकांकडून मोठ्या प्रमाणात कमिशन आकारले जाते, त्यामुळे त्यांच्या हातात प्रत्यक्षात कमी पैसे राहतात. भारत टॅक्सीमध्ये हे कमिशन अत्यल्प किंवा शून्य ठेवण्याचा दावा करण्यात आला आहे. याचा अर्थ चालकांना त्यांच्या मेहनतीचा जास्तीत जास्त फायदा मिळू शकतो.
हे ही वाचा:
आरबीआयचे दर जैसे थे
राहुल गांधींना मोदी शातिर दिमाग का म्हणाले?
एक ब्रिटिश नागरिक पंतप्रधानांबद्दल आक्षेपार्ह का लिहीतो, याची चौकशी करायचीय!
दुकानदाराकडून लाच घेताना पालिका अधिकाऱ्यांना पकडले
या सेवेमधील आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे भाडे धोरण. सध्या खासगी टॅक्सी सेवांमध्ये पीक टाइममध्ये अचानक भाडेवाढ होते, ज्याला सरज प्रायसिंग म्हटले जाते. भारत टॅक्सीमध्ये अशी अचानक दरवाढ टाळण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. त्यामुळे प्रवाशांना प्रवासाचा अंदाजे खर्च आधीच कळेल आणि अनावश्यक आर्थिक भार पडणार नाही. सरकारच्या मते, यामुळे सर्वसामान्य नागरिकांसाठी टॅक्सी सेवा अधिक विश्वासार्ह बनेल.
चालकांच्या दृष्टीने पाहिले तर भारत टॅक्सीमध्ये केवळ उत्पन्नच नव्हे तर सामाजिक सुरक्षेवरही भर दिला जाणार आहे. आरोग्य विमा, अपघात विमा आणि तक्रार निवारणासाठी स्पष्ट व्यवस्था यामुळे चालक अधिक सुरक्षित आणि समाधानी राहतील. चालक समाधानी असतील तर सेवेची गुणवत्ता सुधारते, असा अनुभव आधीच्या अनेक क्षेत्रांत पाहायला मिळाला आहे.
प्रवाशांसाठीही ही सेवा महत्त्वाची ठरू शकते. कमी दर, पारदर्शक भाडे आणि सरकारी पाठिंबा असल्यामुळे सुरक्षिततेबाबत अधिक विश्वास निर्माण होऊ शकतो. सुरुवातीला ही सेवा काही निवडक शहरांमध्ये सुरू होणार असून, टप्प्याटप्प्याने देशभर विस्तार करण्याचा सरकारचा मानस आहे.
या उपक्रमाच्या उद्घाटनावेळी अमित शाह यांनी सांगितले की, सहकारी मॉडेलमुळे टॅक्सी चालकांचे शोषण थांबेल आणि डिजिटल अर्थव्यवस्थेत सामान्य माणसालाही भागीदार बनण्याची संधी मिळेल. मात्र तज्ज्ञांच्या मते, या सेवेसमोर मोठे आव्हानही आहे. आधीच मजबूत तंत्रज्ञान, मोठा ग्राहकवर्ग आणि व्यापक नेटवर्क असलेल्या ओला आणि उबर यांच्याशी स्पर्धा करणे सोपे नसेल.
एकूणच भारत टॅक्सी हा केवळ नवा अॅप नसून, राइड-हेलिंग व्यवसायातील संपूर्ण मॉडेल बदलण्याचा प्रयत्न आहे. हा प्रयोग प्रत्यक्षात किती यशस्वी ठरतो, हे येत्या काळात स्पष्ट होईल. मात्र चालक-केंद्रित आणि सहकारी तत्त्वावर आधारित हा उपक्रम भारतीय टॅक्सी क्षेत्रासाठी नवी दिशा देऊ शकतो, एवढे मात्र नक्की.
