मध्यपूर्वेत वाढलेल्या संघर्षामुळे जागतिक कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात ब्रेंट क्रूड ऑइलची किंमत एप्रिल 2024 नंतरच्या सर्वोच्च पातळीवर पोहोचली आहे. तज्ञांच्या मते, इराणशी सुरू असलेल्या संघर्षामुळे तेल पुरवठ्याबाबत मोठी अनिश्चितता निर्माण झाली असून त्यामुळे बाजारात किमती झपाट्याने वाढत आहेत.
हे ही वाचा:
भारताचा परकीय चलनसाठा विक्रमी; ७२८ अब्ज डॉलर्सचा नवा उच्चांक
भारताकडे पुरेसा कच्च्या तेलाचा साठा
राज्याच्या अर्थसंकल्पात मुंबईसाठी काय?
दलाल स्ट्रीट हादरली! सेन्सेक्स १,०९७ अंकांनी पडला
जागतिक बाजारात ब्रेंट क्रूडची किंमत जवळपास ८९ डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचली, तर अमेरिकेचा वेस्ट टेक्सास इंटरमिजिएट (WTI) क्रूड सुमारे ८६ डॉलर प्रति बॅरल या पातळीवर पोहोचला आहे. हे दर गेल्या जवळपास दोन वर्षांतील उच्चांक मानले जात आहेत.
होर्मुझ सामुद्रधुनीमुळे वाढलेली चिंता
या दरवाढीचे प्रमुख कारण म्हणजे होर्मुझ सामुद्रधुनीतील तणाव. ही सामुद्रधुनी जागतिक तेल पुरवठ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. जगातील सुमारे २०% तेल आणि गॅस वाहतूक या मार्गाने होते. संघर्ष वाढल्यामुळे अनेक जहाजांनी या मार्गावरून प्रवास थांबवला असून काही टँकरही अडकून पडले आहेत.
इराणने या सामुद्रधुनीत जहाजांना इशारे दिल्यानंतर तेल कंपन्या आणि शिपिंग कंपन्यांनी सावध भूमिका घेतली आहे. त्यामुळे बाजारात तेलाच्या उपलब्धतेबाबत भीती निर्माण झाली आहे. यामुळे व्यापाऱ्यांनी मोठ्या प्रमाणावर खरेदी केल्याने किमती आणखी वाढल्या आहेत.
तेल पुरवठ्यावर परिणाम
संघर्षामुळे मध्यपूर्वेतील अनेक ऊर्जा प्रकल्प आणि तेल वाहतुकीवर परिणाम झाला आहे. काही देशांनी उत्पादन कमी केले तर काही ठिकाणी निर्यात तात्पुरती थांबवावी लागली आहे. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात पुरवठा कमी होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
विश्लेषकांच्या मते, जर हा संघर्ष दीर्घकाळ चालू राहिला तर कच्च्या तेलाच्या किमती १०० डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत जाऊ शकतात. यामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेवर आणि महागाईवर दबाव वाढू शकतो.
शेअर बाजार आणि अर्थव्यवस्थेवर परिणाम
तेलाच्या किमती वाढल्यामुळे जागतिक आर्थिक बाजारातही अस्थिरता दिसून येत आहे. अमेरिकेसह अनेक देशांतील शेअर बाजारात घसरण झाली आहे. ऊर्जा खर्च वाढल्याने महागाई वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
भारतासारख्या आयात-आधारित देशांसाठी ही परिस्थिती विशेष महत्त्वाची आहे. भारत आपल्या तेल गरजांचा मोठा हिस्सा आयातीवर अवलंबून आहे. त्यामुळे जागतिक बाजारात दर वाढल्यास पेट्रोल, डिझेल आणि इतर इंधनांच्या किमतींवर दबाव येऊ शकतो.
पुढील काळात काय होऊ शकते?
ऊर्जा बाजारातील तज्ञांच्या मते, मध्यपूर्वेतील तणाव कमी झाल्यास किमती स्थिर होऊ शकतात. मात्र संघर्ष वाढल्यास तेल बाजारात आणखी मोठी चढ-उतार दिसू शकतात.
एकंदरीत, मध्यपूर्वेतील संघर्षामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण झाली आहे. त्यामुळे तेलाच्या किमती, महागाई आणि आर्थिक वाढ यावर पुढील काही आठवड्यांत महत्त्वाचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
