सौदी अरेबियातील अरामको रिफायनरी पेटली

मध्य पूर्वेत सुरू असलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर सौदी अरेबियातील अत्यंत महत्त्वाच्या रास तानुरा तेल शुद्धीकरण प्रकल्प आणि निर्यात टर्मिनलवर ड्रोन हल्ला झाल्याची गंभीर घटना समोर आली आहे. हा प्रकल्प सौदी अरामको या सरकारी तेल कंपनीच्या मालकीचा असून, जगातील सर्वात मोठ्या तेल निर्यात केंद्रांपैकी एक मानला जातो. हल्ल्यानंतर प्रकल्पाच्या एका भागात किरकोळ आग लागली होती; मात्र ती लवकरच नियंत्रणात आणण्यात आली. सुदैवाने कोणतीही जीवितहानी झाली नाही. तरीही सुरक्षेच्या कारणास्तव काही काळ कामकाज थांबवण्यात आले.
हे ही वाचा:
यूएस-इस्रायल हल्ल्यांनंतर इराणमध्ये ५५५ जणांचा मृत्यू

निदर्शनांनंतर पाकिस्तानमधील अमेरिकन दूतावासातील व्हिसा प्रक्रिया स्थगित
रास तानुरा हे केवळ शुद्धीकरण केंद्र नाही, तर सौदी अरेबियातून कच्चे तेल परदेशात पाठवण्यासाठीचे प्रमुख बंदर आहे.
सौदी अरेबिया दररोज सुमारे ७० ते ७५ लाख बॅरल कच्चे तेल निर्यात करतो आणि त्यातील मोठा हिस्सा याच टर्मिनलमार्फत जातो. जगभरात दररोज सुमारे १० कोटी बॅरल तेलाचा वापर होतो. त्यापैकी सुमारे ९ ते १० टक्के उत्पादन एकट्या सौदी अरेबियाकडून येते. तज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार, जगातील एकूण तेल पुरवठ्याच्या सुमारे ६ ते ७ टक्के तेल थेट किंवा अप्रत्यक्षपणे रास तानुरा बंदरातून बाहेर जाते. त्यामुळे येथे निर्माण झालेली कोणतीही अडचण जागतिक बाजारात तात्काळ परिणाम घडवू शकते.

सौदी तेलाचे सर्वात मोठे ग्राहक आशियाई देश आहेत. चीन दररोज सुमारे १८ ते २० लाख बॅरल तेल आयात करतो. भारताला दररोज अंदाजे ८ ते १० लाख बॅरल, जपानला ७ ते ९ लाख बॅरल, दक्षिण कोरियाला ६ ते ८ लाख बॅरल, तर अमेरिकेला सुमारे ४ ते ५ लाख बॅरल तेल पुरवठा केला जातो. याशिवाय तैवान, सिंगापूर आणि काही युरोपीय देशांनाही सौदी तेल पाठवले जाते. त्यामुळे या प्रकल्पावर झालेल्या हल्ल्याचा परिणाम अनेक देशांवर होऊ शकतो.

हा हल्ला अमेरिका आणि इझरायल यांनी इराणविरुद्ध केलेल्या कारवाईनंतर वाढलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर झाल्याचे सांगितले जात आहे. खाडी प्रदेशातील वाढत्या संघर्षामुळे ऊर्जा सुरक्षेबाबत चिंता वाढली आहे. सौदी प्रशासनाने सुरक्षा व्यवस्था अधिक कडक केली असून हवाई संरक्षण यंत्रणा सतर्क ठेवण्यात आली आहे.
दरम्यान, या घटनेनंतर आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या दरात चढ-उतार दिसून आले. गुंतवणूकदारांमध्ये अनिश्चितता वाढली आहे. जर रास तानुरा प्रकल्प दीर्घकाळ बंद राहिला, तर आशियाई देशांना पर्यायी पुरवठादार शोधावे लागतील आणि त्यामुळे पेट्रोल-डिझेलच्या किमती वाढण्याची शक्यता आहे.

एकूणच, रास तानुरा तेल प्रकल्पावरील ड्रोन हल्ला हा केवळ स्थानिक घटना नसून जागतिक ऊर्जा व्यवस्थेला धक्का देणारा आहे. जगाच्या सुमारे ६ ते ७ टक्के तेल पुरवठ्याशी थेट संबंध असलेल्या या केंद्रावरील कोणतीही अस्थिरता जागतिक अर्थव्यवस्थेला मोठा फटका देऊ शकते. पुढील काही दिवसांत परिस्थिती कशी बदलते, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.