भारतातील कॉर्पोरेट क्षेत्रात सध्या कर्मचारी व्यवस्थापनाचा दृष्टिकोन झपाट्याने बदलताना दिसत आहे. केवळ पगार, बोनस किंवा पदोन्नतीपुरते मर्यादित न राहता, कंपन्या आता कर्मचाऱ्यांच्या भावनिक, मानसिक आणि वैयक्तिक गरजांकडे गांभीर्याने पाहू लागल्या आहेत. प्रतिभावान कर्मचाऱ्यांना दीर्घकाळ टिकवून ठेवण्यासाठी इंडिया इन्क. मध्ये सहानुभूती-आधारित लाभ योजना अधिक महत्त्वाच्या ठरत आहेत. या नव्या धोरणांमुळे कंपनी आणि कर्मचारी यांच्यातील नातेसंबंध अधिक दृढ होत आहेत.
हे ही वाचा:
चिनाब नदीवरील महत्त्वाकांक्षी धरण प्रकल्पाला वेग
कर्नाटकातील विजयपुरा येथे प्रशिक्षण विमानाचा अपघात
विक्रमाचा चुराडा! न्यूझीलंडने अफगाणिस्तानचा अभेद्य फॉर्म्युला फोडला
स्वातंत्र्यवीर सावरकरांना ‘भारतरत्न’ दिल्यास पुरस्काराची प्रतिष्ठा वाढेल
अलीकडच्या काळात अनेक मोठ्या कंपन्यांनी दु:खिवार रजा, लवचिक कामाचे तास, मानसिक आरोग्य सहाय्य तसेच निवृत्तीपूर्व आणि निवृत्तीनंतरचा आधार अशा विविध सुविधा सुरू केल्या आहेत. कर्मचाऱ्यांच्या आयुष्यातील महत्त्वाच्या टप्प्यांवर कंपनी त्यांच्या पाठीशी उभी आहे, हा स्पष्ट संदेश या धोरणांमधून दिला जात आहे. उद्योग क्षेत्रातील वाढती स्पर्धा, कामाचा वाढता ताण आणि बदलती जीवनशैली लक्षात घेता, अशा मानवकेंद्री उपाययोजनांची गरज अधिक ठळकपणे जाणवू लागली आहे.
काही कंपन्यांनी जवळच्या व्यक्तीच्या निधनानंतर दिल्या जाणाऱ्या दु:खिवार रजांचा कालावधी वाढवला आहे. या काळात कर्मचारी मानसिकदृष्ट्या सावरू शकतील तसेच कौटुंबिक जबाबदाऱ्या पार पाडू शकतील, हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे. यासोबतच, आरोग्यविषयक किंवा वैयक्तिक कारणांसाठी अर्धवेळ काम, लवचिक वेळापत्रक आणि घरून काम करण्याचे पर्यायही उपलब्ध करून दिले जात आहेत. त्यामुळे काम आणि वैयक्तिक आयुष्य यामधील समतोल अधिक चांगल्या प्रकारे साधता येत आहे.
मानसिक आरोग्य हाही या नव्या धोरणांचा एक महत्त्वाचा भाग ठरत आहे. समुपदेशन सेवा, तणाव व्यवस्थापन सत्रे, वेलनेस कार्यक्रम आणि गोपनीय सहाय्य यांमुळे कर्मचाऱ्यांना आवश्यक भावनिक आधार मिळत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, मानसिकदृष्ट्या सुदृढ कर्मचारी अधिक उत्पादक, निष्ठावान आणि दीर्घकाळ संस्थेशी जोडलेले राहतात.
निवृत्तीच्या टप्प्यावरही अनेक कंपन्या कर्मचाऱ्यांना एकटे सोडत नाहीत. निवृत्तीपूर्व नियोजन, आर्थिक सल्ला, भावनिक तयारी तसेच ‘सेकंड इनिंग्स’साठी मार्गदर्शन अशा कार्यक्रमांद्वारे कर्मचाऱ्यांना पुढील आयुष्याच्या टप्प्यासाठी तयार केले जात आहे. यामुळे निवृत्ती हा टप्पा भीतीदायक न वाटता, नव्या संधींचा प्रारंभ ठरत आहे.
एकूणच, इंडिया इन्क. मध्ये सुरू असलेला हा बदल केवळ कर्मचारी कल्याणापुरता मर्यादित नसून, तो व्यवसायाच्या दीर्घकालीन यशाशी थेट जोडलेला आहे. सहानुभूती, विश्वास आणि माणुसकी यांवर आधारित धोरणांमुळे कर्मचारी कंपनीशी भावनिकदृष्ट्या जोडले जात आहेत. परिणामी, कर्मचारी टिकवणूक, कामातील समाधान आणि संस्थेची प्रतिमा या सर्वच बाबींमध्ये सकारात्मक बदल दिसून येत आहे.
