‘सर्व शक्ती’ टँकर सुमारे ४५,००० टन गॅस घेऊन भारतात होणार दाखल

भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या एलपीजी (गॅस) पुरवठ्यावर मोठा ताण निर्माण झालेल्या पार्श्वभूमीवर ‘सर्व शक्ती’ नावाचा टँकर सध्या चर्चेत आला आहे. पश्चिम आशियातील तणाव आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीतील (Strait of Hormuz) संकटामुळे भारतात गॅस टंचाईची परिस्थिती निर्माण झाली असून, या टँकरचा प्रवास अत्यंत निर्णायक मानला जात आहे.

भारताशी संबंधित ‘सर्व शक्ती’ हा प्रचंड एलपीजी टँकर सुमारे ४५,००० टन स्वयंपाकासाठी वापरला जाणारा गॅस घेऊन होर्मुझ सामुद्रधुनी पार करण्याचा प्रयत्न करत आहे. जहाज ट्रॅकिंग डेटानुसार हा टँकर इराणजवळील लारक आणि क्यूशम बेटांच्या परिसरातून पुढे जात ओमानच्या आखाताच्या दिशेने मार्गक्रमण करत आहे.
हे ही वाचा:
प. बंगालमध्ये १६५ अतिरिक्त मतमोजणी पर्यवेक्षकांसह ७७ पोलिस पर्यवेक्षक तैनात

इस्लामाबादमध्ये हिजबुल मुजाहिद्दीनच्या कमांडरचा मृतदेह सापडला

हा प्रवास ‘दुर्मिळ’ मानला जात आहे कारण गेल्या काही आठवड्यांपासून या सामुद्रधुनीतून जहाजांची हालचाल जवळपास ठप्प झाली होती. अमेरिका-इराण संघर्षानंतर या भागात मोठ्या प्रमाणावर सुरक्षा धोके वाढले असून अनेक जहाजांनी या मार्गाचा वापर टाळला आहे. त्यामुळे भारतासह अनेक देशांच्या ऊर्जा पुरवठ्यावर परिणाम झाला आहे.

भारत हा जगातील मोठ्या एलपीजी आयातदारांपैकी एक देश आहे आणि देशातील सुमारे ६० टक्के गॅस आयात केला जातो. त्यातील बहुतांश पुरवठा पश्चिम आशियातून होतो. त्यामुळे होर्मुझ सामुद्रधुनीतील अडथळे भारतासाठी गंभीर ठरले आहेत. या संकटामुळे देशात गॅसचा तुटवडा निर्माण झाला असून सरकारला औद्योगिक वापर कमी करून घरगुती वापराला प्राधान्य द्यावे लागत आहे.

ऊर्जा मंत्रालयाने देशांतर्गत उत्पादन वाढवण्याचा प्रयत्न केला असला तरी मागणीच्या तुलनेत पुरवठा कमी पडत आहे. सध्या देशात दररोज सुमारे ८०,००० टन एलपीजीची गरज आहे, तर उत्पादन आणि आयात मिळून त्यापेक्षा कमी उपलब्ध होत आहे. त्यामुळे अशा टँकरच्या सुरक्षित आगमनावर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहावे लागत आहे.

‘सर्व शक्ती’ टँकर यशस्वीरित्या भारतात पोहोचल्यास देशाला तात्पुरता दिलासा मिळू शकतो. विशेषतः घरगुती गॅस पुरवठा स्थिर ठेवण्यासाठी हा साठा महत्त्वाचा ठरेल. मात्र तज्ञांच्या मते, ही केवळ तात्पुरती मदत असेल, कारण होर्मुझमधील परिस्थिती अजूनही अत्यंत अस्थिर आहे.

दरम्यान, २०२६ मधील होर्मुझ संकटामुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला आहे. या मार्गातून जगातील सुमारे २० टक्के तेल आणि गॅस वाहतूक होते. त्यामुळे येथे अडथळे निर्माण झाल्यास जागतिक बाजारात किंमती वाढतात आणि आयात करणाऱ्या देशांवर आर्थिक दबाव वाढतो.

एकूणच, ‘सर्व शक्ती’ टँकरचा प्रवास हा केवळ एक जहाजाचा प्रवास नसून भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेशी थेट संबंधित आहे. हा टँकर सुरक्षितपणे भारतात पोहोचतो का, याकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे. सध्याच्या जागतिक तणावाच्या पार्श्वभूमीवर भारताला पर्यायी मार्ग, साठवण क्षमता आणि स्थानिक उत्पादन वाढवणे अत्यावश्यक ठरत आहे.