पश्चिम आशियातील युद्धजन्य तणाव आणि कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेवर दबाव निर्माण झाला असला, तरी एक मोठी जागतिक आर्थिक संस्था भारताच्या वाढीबाबत अजूनही सकारात्मक आहे. या अहवालात भारताच्या मजबूत आर्थिक पायाभूत घटकांमुळे विकासदर टिकून राहील, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला आहे. सध्या कच्च्या तेलाच्या किमती $१०० ते $११० प्रति बॅरलच्या दरम्यान पोहोचल्या आहेत. भारत हा सुमारे ८५% ते ९०% तेल आयात करणारा देश असल्याने, तेलाच्या किमतीत प्रत्येक $१० वाढ झाली की भारताच्या चालू खात्याच्या तुटीत (CAD) सुमारे ०.३% ते ०.४% वाढ होऊ शकते. त्याचबरोबर महागाई दरात (inflation) ०.४% ते ०.५% पर्यंत वाढ होण्याची शक्यता व्यक्त केली जाते.
हे ही वाचा:
मेट्रोची ‘नऊ’लाई; दहिसर-काशीगाव मार्गामुळे प्रवास आरामात
ट्रम्प यांनी इराणला दिलेला अल्टिमेटम ४८ तासांवरून ४०८ तासांवर वाढला
AI विभाग आणि महावितरण IPO ला सरकारचा हिरवा कंदील
ऐतिहासिक…भारताने अणुऊर्जा कार्यक्रमाचा दुसरा टप्पा गाठला; थोरियम रिऍक्टर्सकडे वाटचाल
या पार्श्वभूमीवर काही विश्लेषकांनी २०२६-२७ या आर्थिक वर्षासाठी भारताचा GDP वाढदर ७% वरून ६.५% पर्यंत खाली येऊ शकतो, असा अंदाज व्यक्त केला आहे. मात्र संबंधित जागतिक संस्थेने भारताचा वाढदर अजूनही ६.५% ते ७% दरम्यान राहील, असे म्हटले आहे. हे इतर मोठ्या अर्थव्यवस्थांच्या तुलनेत अधिक मजबूत मानले जाते, कारण जागतिक वाढदर सध्या केवळ २.५% ते ३% दरम्यान आहे.
भारताच्या सकारात्मक दृष्टिकोनामागील सर्वात मोठा घटक म्हणजे देशांतर्गत मागणी (domestic demand). भारताची लोकसंख्या सुमारे १४० कोटी असून, वाढता मध्यमवर्ग आणि शहरीकरणामुळे खपात सातत्याने वाढ होत आहे. खाजगी खपाचा (private consumption) GDP मधील वाटा सुमारे ५५% ते ६०% आहे, जो अर्थव्यवस्थेला स्थैर्य देतो.
सरकारकडून पायाभूत सुविधांवर मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक केली जात आहे. २०२५-२६ च्या अर्थसंकल्पात कॅपिटल एक्स्पेंडिचर (Capex) सुमारे ₹११ लाख कोटी ठेवण्यात आला आहे, जो मागील काही वर्षांच्या तुलनेत मोठी वाढ दर्शवतो. रस्ते, रेल्वे, बंदरे आणि डिजिटल प्रकल्पांमुळे औद्योगिक वाढीला चालना मिळत आहे.
सेवा क्षेत्रही भारतासाठी मोठा आधार आहे. सेवा क्षेत्राचा GDP मधील वाटा सुमारे ५४% ते ५७% दरम्यान आहे. IT आणि बिझनेस सर्व्हिसेस निर्यातीतून भारताला दरवर्षी $३०० अब्जपेक्षा जास्त उत्पन्न मिळते. यामुळे परकीय चलन साठा (forex reserves) सुमारे $६५० अब्जच्या आसपास टिकून आहे.
तथापि, काही धोके कायम आहेत. जर तेलाच्या किमती $११० ते $१२० प्रति बॅरलपर्यंत गेल्या, तर महागाई ६% च्या वर जाऊ शकते, जी Reserve Bank of India च्या ४% (+/- २%) या लक्ष्यापेक्षा जास्त आहे. तसेच रुपयावर दबाव येऊन तो १ डॉलरमागे ₹८५ ते ₹८७ पर्यंत कमजोर होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
एकूणच, पश्चिम आशियातील तणावामुळे अल्पकालीन दबाव असला तरी भारताची अर्थव्यवस्था मजबूत आहे. ६.५% ते ७% दरम्यानचा अपेक्षित विकासदर, ₹११ लाख कोटींची सरकारी गुंतवणूक, $६५० अब्जचा परकीय चलन साठा आणि १४० कोटींचा मोठा ग्राहकवर्ग यामुळे भारताबाबत जागतिक संस्थांचा विश्वास कायम राहिला आहे.
