डिजिटल पेमेंटमध्ये भारताची मोठी झेप

गेल्या डिसेंबर महिन्यात युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (यूपीआय)द्वारे होणाऱ्या व्यवहारांमध्ये लक्षणीय वाढ नोंदवली गेली आहे.

नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (एनपीसीआय) यांनी गुरुवारी जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, डिसेंबरमध्ये यूपीआयच्या माध्यमातून एकूण २१.६३ अब्ज व्यवहार झाले, जे मागील वर्षाच्या तुलनेत २९ टक्के अधिक आहेत. तसेच, व्यवहारांची एकूण रक्कमही २० टक्क्यांनी वाढून २७.९७ लाख कोटी रुपयांवर पोहोचली आहे.

महिन्याच्या तुलनेतही यूपीआय व्यवहारांची संख्या आणि रकमेतील वाढ स्पष्टपणे दिसून आली आहे. डिसेंबरमध्ये दररोज सरासरी ९० हजार ९१७ कोटी रुपयांचे व्यवहार झाले, तर नोव्हेंबरमध्ये हा आकडा ८७ हजार ७२१ कोटी रुपये इतका होता.

डिसेंबरमध्ये दररोज सरासरी ६९.८ कोटी यूपीआय व्यवहार झाले, जे नोव्हेंबरमधील ६८.२ कोटी व्यवहारांपेक्षा अधिक आहेत.

नोव्हेंबर महिन्यात यूपीआय व्यवहारांची संख्या २०.४७ अब्ज होती, ज्यामध्ये वार्षिक आधारावर ३२ टक्क्यांची वाढ झाली होती. त्या महिन्यात एकूण व्यवहारांची रक्कम २६.३२ लाख कोटी रुपये होती, जी २२ टक्क्यांनी वाढली होती.

याच कालावधीत, इन्स्टंट मनी ट्रान्सफर सिस्टीम (आयएमपीएस)द्वारे डिसेंबरमध्ये एकूण ६.६२ लाख कोटी रुपयांचे व्यवहार झाले. ही रक्कम मागील वर्षाच्या तुलनेत १० टक्क्यांनी अधिक असून नोव्हेंबरमधील ६.१५ लाख कोटी रुपयांपेक्षा जास्त आहे.

डिसेंबरमध्ये आयएमपीएसद्वारे ३८० मिलियन व्यवहार झाले, तर नोव्हेंबरमध्ये ही संख्या ३६९ मिलियन होती. तसेच, दररोज आयएमपीएसद्वारे होणारे व्यवहार २१ हजार २६९ कोटी रुपये इतके होते, जे नोव्हेंबरमध्ये २० हजार ५०६ कोटी रुपये होते.

एका अलीकडील अहवालानुसार, भारतात सध्या ७०.९ कोटी सक्रिय यूपीआय क्यूआर कोड उपलब्ध आहेत, जे जुलै २०२४ नंतर २१ टक्क्यांची वाढ दर्शवतात. किराणा दुकाने, मेडिकल स्टोअर्स, बस स्थानके, रेल्वे स्थानके आणि गावांपर्यंत क्यूआर कोडची सुविधा पोहोचल्याने, स्कॅन करून पेमेंट करणे आता संपूर्ण देशात सामान्य झाले आहे.

अहवालात नमूद करण्यात आले आहे की व्यक्ती-ते-व्यापारी (पी2एम) व्यवहारांची संख्या व्यक्ती-ते-व्यक्ती (पी2पी) व्यवहारांपेक्षा अधिक आहे. याचा अर्थ लोक दैनंदिन खरेदीसाठी यूपीआयचा अधिक वापर करत आहेत.

हे ही वाचा:

कुराणवर हात ठेवून ममदानी यांनी घेतली शपथ

पुतिन यांनी ठरवले सैनिकांना ‘नायक’

शेअर बाजारात नववर्षची सुरुवात उत्तम

कडाक्याच्या थंडीतही भक्तीचा उत्साह

पी2एम व्यवहार ३५ टक्क्यांनी वाढून ३७.४६ अब्ज झाले आहेत, तर पी2पी व्यवहार २९ टक्क्यांनी वाढून २१.६५ अब्ज झाले आहेत. सरासरी प्रत्येक व्यवहाराची रक्कम १२६२ रुपये इतकी झाली आहे, जी यापूर्वी १३६३ रुपये होती. यावरून प्रवास, अन्न, औषधे आणि स्थानिक खरेदीसारख्या लहान रकमेच्या व्यवहारांसाठी यूपीआयचा वाढता वापर स्पष्ट होतो.

विशेष म्हणजे, भारताच्या डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चरने (डीपीआय) लोकांना सहजपणे डिजिटल सेवांशी जोडण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. यामुळे शहर आणि गावांमधील अंतर कमी झाले असून भारत एक मजबूत डिजिटल राष्ट्र म्हणून जागतिक स्तरावर पुढे आला आहे.