अमेरिकेतील ट्रम्प यांच्या राजकीय पराभवाचा डॉलरला धक्का

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या मध्यावधी निवडणुकीतील राजकीय पराभवाचा परिणाम आता जागतिक वित्तीय बाजारपेठेत दिसू लागला आहे. अमेरिकन डॉलरच्या वर्चस्वाला धक्का बसत असतानाच भारतीय रुपयाने तब्बल २०० दिवसांनंतर दमदार पुनरागमन केले आहे. डॉलरच्या तुलनेत रुपयाने गेल्या सात व्यवहार सत्रांमध्ये १.३१ टक्क्यांची वाढ नोंदवली आहे. विशेष म्हणजे, २८ ऑक्टोबर रोजी डॉलरच्या तुलनेत ९५.२३ या पातळीवर असलेला रुपया आता ९३ च्या स्तरावर पोहोचला आहे. शुक्रवारी रुपयाने एकाच दिवसात ४३ पैशांची वाढ नोंदवत डॉलरच्या तुलनेत ९३.९८ या स्तरावर व्यवहार बंद केला. २२ एप्रिल २०२६ नंतर रुपयाची ही सर्वात मजबूत पातळी मानली जात आहे.

रुपयाच्या या मजबुतीमागे अनेक आंतरराष्ट्रीय आणि देशांतर्गत घटक कारणीभूत आहेत. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुकांमध्ये डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या रिपब्लिकन पक्षाला मोठा राजकीय धक्का बसला आहे. डेमोक्रॅटिक पक्षाने संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये वर्चस्व मिळवल्याने ट्रम्प यांच्या धोरणांवर नियंत्रण येण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. विशेषतः इराणविरोधातील संघर्ष, आयात शुल्क आणि व्यापारविषयक आक्रमक धोरणांबाबत अमेरिकेच्या भूमिकेत बदल होऊ शकतो, अशी बाजारपेठेतील अपेक्षा आहे. त्यामुळे जागतिक बाजारातील अनिश्चितता काही प्रमाणात कमी होण्याची चिन्हे आहेत. याचा परिणाम डॉलरच्या मागणीवर आणि इतर चलनांच्या मूल्यावर होत आहे.
हे ही वाचा:
‘ही घरे विकू नका, पुढील पिढ्यांसाठी सोन्यासारखी जपून ठेवा’

गुरेझ : सीमेजवळ, सुंदर पर्यटनस्थळ

दुसरीकडे, कच्च्या तेलाच्या किमतींमधील घसरण हा भारतासाठी मोठा दिलासा ठरत आहे. भारत आपल्या गरजेच्या मोठ्या प्रमाणातील कच्च्या तेलाची आयात करतो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेल महागले की भारताचे आयात बिल वाढते आणि डॉलरची मागणीही वाढते. परिणामी रुपयावर दबाव निर्माण होतो. मात्र, अलीकडच्या काळात कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये झालेल्या घसरणीमुळे भारताच्या आयात खर्चाबाबतची चिंता कमी झाली आहे. त्याचवेळी परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी भारतीय शेअर बाजारात पुन्हा खरेदी सुरू केली आहे. शुक्रवारी या गुंतवणूकदारांनी भारतीय बाजारात तब्बल १३ हजार ७४९ कोटी रुपयांची निव्वळ गुंतवणूक केली. परदेशी गुंतवणुकीचा हा ओघ रुपयाला बळ देणारा ठरत आहे.

याचा सकारात्मक परिणाम भारतीय शेअर बाजारातही दिसून आला. शुक्रवारी सेन्सेक्समध्ये १ हजार ७१८ अंकांची वाढ होऊन तो ८१ हजार २८ अंकांवर बंद झाला, तर निफ्टी ४९३ अंकांनी वधारून २५ हजार ३० अंकांवर पोहोचला. परदेशी गुंतवणूकदारांचा वाढता विश्वास, डॉलरमधील कमजोरी आणि तेलाच्या किमतींमधील घसरण यामुळे भारतीय अर्थव्यवस्थेबाबत सकारात्मक वातावरण निर्माण झाले आहे. बाजारातील काही तज्ज्ञांच्या मते, ही परिस्थिती कायम राहिल्यास डॉलरच्या तुलनेत रुपया ९० च्या पातळीपर्यंतही मजबूत होऊ शकतो. मात्र, रशिया-युक्रेन संघर्ष आणि पश्चिम आशियातील वाढता तणाव रुपयाच्या तेजीला मर्यादा आणू शकतो. त्यामुळे सध्याची तेजी भारतीय चलनासाठी दिलासादायक असली, तरी तिचे सातत्य जागतिक घडामोडींवर अवलंबून राहणार आहे.