भारताचा परकीय चलनसाठा विक्रमी; ७२८ अब्ज डॉलर्सचा नवा उच्चांक

भारतातील परकीय चलनसाठा (Forex Reserves) पुन्हा एकदा विक्रमी पातळीवर पोहोचला आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) जाहीर केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार २७ फेब्रुवारी २०२६ रोजी संपलेल्या आठवड्यात भारताचा परकीय चलनसाठा ४.८८ अब्ज डॉलर्सने वाढून ७२८.४९ अब्ज डॉलर्स या ऐतिहासिक उच्चांकावर पोहोचला. यामुळे भारताची बाह्य आर्थिक ताकद आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापार क्षमता अधिक मजबूत झाल्याचे मानले जात आहे. आरबीआयने शुक्रवारी प्रसिद्ध केलेल्या आकडेवारीनुसार, मागील आठवड्यातील तुलनेत परकीय चलनसाठ्यात लक्षणीय वाढ झाली आहे. हा साठा भारतासाठी महत्त्वाचा मानला जातो, कारण त्याच्या मदतीने देश आयात खर्च भागवू शकतो तसेच रुपयाच्या विनिमय दरातील अस्थिरता नियंत्रित ठेवण्यास मदत होते.
हे ही वाचा:
इराण युद्धाचा विमान वाहतुकीवर मोठा परिणाम

मुंबईसह देशभरात बॉम्ब धमकीचे ईमेल पाठवणारा अटकेत

परकीय चलनसाठ्यातील सर्वात मोठा घटक म्हणजे परकीय चलन मालमत्ता Foreign Currency Assets (FCA). यामध्ये डॉलर, युरो, पाउंड, येन यांसारख्या प्रमुख आंतरराष्ट्रीय चलनांतील मालमत्ता समाविष्ट असतात. या मालमत्तेच्या मूल्यात वाढ झाल्याने आणि डॉलरच्या मूल्यातील बदलांमुळे साठ्यात वाढ झाल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.

भारताचा परकीय चलनसाठा मागील काही आठवड्यांपासून सातत्याने वाढत आहे. यापूर्वी फेब्रुवारी महिन्याच्या सुरुवातीला हा साठा सुमारे ७२५ अब्ज डॉलर्स या पातळीवर पोहोचला होता. आता त्यात आणखी वाढ होऊन नवीन विक्रम नोंदवला गेला आहे.

परकीय चलनसाठा हा एखाद्या देशाच्या आर्थिक स्थैर्याचे महत्त्वाचे मोजमाप मानला जातो. मोठा साठा असल्यास देशाला बाह्य धक्के, तेलाच्या किंमतीतील वाढ, जागतिक आर्थिक संकट किंवा भांडवल बाहेर जाणे यांसारख्या परिस्थितींना सामोरे जाणे सोपे जाते. तसेच आंतरराष्ट्रीय व्यापारासाठी आवश्यक असलेले पेमेंटही सुरक्षितपणे करता येते.

अर्थतज्ज्ञांच्या मते, परकीय गुंतवणूक, मजबूत सेवा निर्यात, परदेशातून येणाऱ्या रकमा (remittances) आणि जागतिक बाजारातील चलनांच्या मूल्यातील बदल यांचा या वाढीत महत्त्वाचा वाटा असतो. भारत हा जगातील सर्वाधिक परदेशी रक्कम (remittances) मिळवणारा देश असून त्यामुळेही देशाचा परकीय चलनसाठा मजबूत राहण्यास मदत होते.

दरम्यान, जागतिक स्तरावर मध्यपूर्वेतील तणाव आणि तेलाच्या किंमतीतील चढउतार असूनही भारताचा मजबूत परकीय चलनसाठा देशाच्या अर्थव्यवस्थेला आधार देत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, इतका मोठा साठा असल्यामुळे आरबीआयला रुपयातील अस्थिरता नियंत्रित करण्यासाठी आवश्यक ते हस्तक्षेप करणे शक्य होते.