भारताच्या परकीय चलनसाठ्यात पुन्हा एकदा मोठी वाढ झाली असून देशाची आर्थिक ताकद अधिक भक्कम झाल्याचे चित्र आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, ७ ऑगस्ट २०२६ रोजी संपलेल्या आठवड्यात भारताचा परकीय चलनसाठा तब्बल १४.१३६ अब्ज डॉलरने वाढून ७०७.००२ अब्ज डॉलरवर पोहोचला आहे. रुपयाच्या मूल्यात पाहिल्यास या साठ्यात सुमारे १.२० लाख कोटी रुपयांची वाढ झाली असून एकूण परकीय चलनसाठा ६७.३२ लाख कोटी रुपयांवर पोहोचला आहे.
या वाढीमध्ये फॉरेन करन्सी अॅसेट्स म्हणजेच परकीय चलनातील मालमत्तेचा सर्वात मोठा वाटा आहे. आठवडाभरात फॉरेन करन्सी अॅसेट्समध्ये ९.९४६ अब्ज डॉलरची वाढ झाली असून हा साठा ५७४.६२५ अब्ज डॉलरवर पोहोचला आहे. त्याचबरोबर भारताच्या सोन्याच्या साठ्यातही लक्षणीय वाढ झाली आहे. गोल्ड रिझर्व्ह ३.९९ अब्ज डॉलरने वाढून १०८.७३ अब्ज डॉलरवर पोहोचला आहे. विशेष आहरण अधिकार अर्थात SDR मध्येही ७९ दशलक्ष डॉलरची वाढ होऊन तो १८.७४५ अब्ज डॉलरवर पोहोचला आहे, तर IMF मधील भारताची रिझर्व्ह ट्रॅन्च पोझिशन ११६ दशलक्ष डॉलरने वाढून ४.८९४ अब्ज डॉलर झाली आहे.
हे ही वाचा:
५१ वर्षांचा दुष्काळ संपवणार; मनप्रीतचा ‘मिशन वर्ल्ड कप’!
भूकंपग्रस्त कोलंबियाला भारताचा मदतीचा हात
अभिषेक पोरेलच्या जामीन अर्ज फेटाळत १४ दिवसांची न्यायालयीन कोठडी
मणिपूरमध्ये मोठ्या शस्त्रसाठ्यासह १३ उग्रवादी अटकेत
विशेष म्हणजे, भारताच्या परकीय चलनसाठ्याने अवघ्या सहा आठवड्यांत सुमारे ४० अब्ज डॉलरची भर घातली आहे. परकीय चलनाचा हा मजबूत साठा भारताच्या बाह्य क्षेत्राला मोठा आधार देतो. जागतिक बाजारपेठेतील अस्थिरता, कच्च्या तेलाच्या किमतीतील चढ-उतार, भूराजकीय तणाव किंवा रुपयावरील दबाव वाढला, तरी देशाला आयातीची बिले भागवण्यासाठी आणि चलन बाजारातील अतिवेगाने होणारी चढ-उतार नियंत्रित करण्यासाठी हा साठा महत्त्वाचा ठरतो.
याआधी २७ फेब्रुवारी २०२६ रोजी भारताचा परकीय चलनसाठा ७२८.४९४ अब्ज डॉलर या विक्रमी पातळीवर पोहोचला होता. त्यानंतर जागतिक घडामोडी आणि रुपयावरील दबावामुळे साठ्यात काही प्रमाणात घट झाली होती. आता पुन्हा ७०७ अब्ज डॉलरचा टप्पा गाठल्याने भारताच्या परकीय आर्थिक स्थितीत सुधारणा झाल्याचे स्पष्ट संकेत मिळत आहेत.
मात्र, परकीय चलनसाठा वाढला असला तरी रुपयासमोरील आव्हाने पूर्णपणे संपलेली नाहीत. १४ ऑगस्ट रोजी रुपया डॉलरच्या तुलनेत ३ पैशांनी मजबूत होऊन ९५.४२ रुपयांवर बंद झाला. विदेशी गुंतवणूकदारांकडून सुरू असलेली विक्री, कच्च्या तेलाच्या किमती आणि जागतिक भूराजकीय तणाव यांचा रुपयावर दबाव कायम आहे. त्यामुळे वाढता परकीय चलनसाठा भारतासाठी महत्त्वाचा ‘सेफ्टी बफर’ ठरत असला, तरी रुपयाची स्थिरता आणि जागतिक बाजारातील परिस्थितीवर लक्ष ठेवणे तितकेच महत्त्वाचे आहे.
एकूणच, ७०७ अब्ज डॉलरचा परकीय चलनसाठा हा भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी सकारात्मक संकेत मानला जात आहे. परकीय चलनाचा मजबूत कुशन भारताची आयात क्षमता, बाह्य आर्थिक स्थैर्य आणि जागतिक धक्क्यांचा सामना करण्याची क्षमता वाढवतो. त्यामुळे सध्याच्या अनिश्चित जागतिक आर्थिक वातावरणात भारताची बाह्य आर्थिक बाजू पुन्हा मजबूत होत असल्याचे या आकडेवारीतून दिसून येते.