भारताच्या संरक्षण क्षेत्रातील आत्मनिर्भरतेला मोठी चालना देणारी महत्त्वपूर्ण भागीदारी जाहीर झाली आहे. रिलायन्स इंडस्ट्रीज आणि ब्रिटनची आघाडीची एरोस्पेस कंपनी रोल्स रॉईस यांनी भारताच्या अत्याधुनिक लढाऊ विमानांसाठी स्वदेशी कॉम्बॅट इंजिन विकसित करण्यासाठी एकत्र येण्याचा निर्णय घेतला आहे. हे इंजिन भारताच्या महत्त्वाकांक्षी अॅडव्हान्स्ड मीडियम कॉम्बॅट एअरक्राफ्ट (एएमसीए) कार्यक्रमासाठी विकसित केले जाणार आहे. या भागीदारीत इंजिनची रचना, विकास, निर्मिती आणि भविष्यातील पुरवठा यासाठी दोन्ही कंपन्या सहकार्य करणार आहेत.
या प्रकल्पाअंतर्गत भारतात अत्याधुनिक एरोस्पेस गॅस टर्बाइन कॉम्प्लेक्स उभारण्याची योजना आहे. या केंद्रातून एरोस्पेस इंजिन आणि प्रोपल्शन तंत्रज्ञानाच्या विकासासाठी आवश्यक सुविधा निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. रोल्स रॉईसचे प्रगत इंजिन तंत्रज्ञान आणि एरोस्पेस क्षेत्रातील दीर्घ अनुभव, तर रिलायन्सची उत्पादन क्षमता, तंत्रज्ञान, मोठ्या प्रमाणावर प्रकल्प राबविण्याची क्षमता आणि औद्योगिक पायाभूत सुविधा यांचा या भागीदारीत संगम होणार आहे.
हे ही वाचा:
चीनच्या बाजारात भारतीय वस्तूंची मागणी वाढली
महाराष्ट्रासह चार राज्यांत ‘क्रिटिकल मिनरल प्रोसेसिंग’पार्क
महाराष्ट्राला बनवणार देशाच्या विकासाचे ‘ग्रोथ इंजिन’!
मोदींचा ‘बांधणी फेटा’ चर्चेत; वस्त्रपरंपरेला अनोखी मानवंदना!
भारताच्या संरक्षण क्षेत्रासाठी या भागीदारीचे महत्त्व मोठे आहे. अत्याधुनिक लढाऊ विमान तयार करताना विमानाच्या इंजिनाचे स्वदेशी उत्पादन हे सर्वात मोठे तांत्रिक आव्हान मानले जाते. सध्या भारताला अनेक प्रकारच्या संरक्षण उपकरणांसाठी परदेशी पुरवठ्यावर अवलंबून राहावे लागते. त्यामुळे अत्याधुनिक फायटर जेट इंजिनचे देशातच डिझाइन आणि उत्पादन करण्याची क्षमता निर्माण झाल्यास भारताची संरक्षण स्वायत्तता अधिक मजबूत होऊ शकते.
एएमसीए हे भारताच्या पुढील पिढीतील स्टेल्थ फायटर जेट कार्यक्रमातील महत्त्वाचे विमान आहे. या विमानाच्या प्रोटोटाइपचे रोलआउट २०२८ मध्ये अपेक्षित असून, भविष्यात भारतीय हवाई दलाच्या क्षमतेत या विमानाची महत्त्वाची भूमिका राहणार आहे. त्यामुळे त्यासाठी आवश्यक इंजिन तंत्रज्ञान देशात विकसित करण्याच्या दृष्टीने रिलायन्स आणि रोल्स रॉईसची भागीदारी महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे.
रिलायन्सचे कार्यकारी संचालक अनंत अंबानी यांनी या भागीदारीमागील उद्देश स्पष्ट करताना रोल्स रॉईसचे प्रगत प्रोपल्शन तंत्रज्ञान आणि रिलायन्सची तंत्रज्ञान, उत्पादन व अंमलबजावणी क्षमता एकत्र आणून भारतात स्वदेशी एरो-इंजिन परिसंस्था उभारण्यावर भर दिला. यामुळे केवळ एका फायटर जेटसाठी इंजिन तयार करण्यापेक्षा भारतात दीर्घकालीन एरोस्पेस उत्पादन क्षमता विकसित करण्याची संधी निर्माण होऊ शकते.
या घडामोडीमुळे भारताच्या संरक्षण उद्योगात खासगी कंपन्यांची भूमिका आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. तसेच उच्च तंत्रज्ञान, एरोस्पेस उत्पादन, संशोधन आणि कौशल्य विकासाच्या क्षेत्रात देशांतर्गत संधी निर्माण होऊ शकतात. भारताला संरक्षण उत्पादनात आत्मनिर्भर बनवण्याच्या प्रयत्नांना या भागीदारीमुळे आणखी वेग मिळण्याची अपेक्षा आहे.