चांदीत गुंतवणूक करणाऱ्या गुंतवणूकदारांसाठी मागील सात दिवस अत्यंत धक्कादायक ठरले आहेत. चांदीशी संबंधित एक्सचेंज ट्रेडेड फंड्स अर्थात सिल्व्हर ईटीएफमध्ये अवघ्या ७ व्यापार दिवसांत सुमारे ३८ टक्क्यांची मोठी घसरण नोंदवली गेली आहे. काही दिवसांपूर्वीच चांदीने उच्चांक गाठल्यानंतर इतक्या वेगाने घसरण होणे ही बाजारातील तीव्र अस्थिरतेचे स्पष्ट उदाहरण मानले जात आहे.
जानेवारीच्या अखेरीस चांदीच्या दरांनी जोरदार तेजी दाखवली होती. त्या काळात चांदीचे दर विक्रमी पातळीवर पोहोचले होते आणि अनेक गुंतवणूकदारांनी मोठ्या प्रमाणावर ईटीएफमध्ये गुंतवणूक केली होती. मात्र ही तेजी फार काळ टिकली नाही. अचानक वातावरण बदलले आणि बाजारात मोठ्या प्रमाणावर विक्रीचा दबाव निर्माण झाला. परिणामी, चांदीच्या ईटीएफमध्ये सलग घसरण सुरू झाली.
हे ही वाचा:
“टेक्सासमधील डॅलस परिसरात फिरताना वाटते पाकिस्तानमध्ये आहोत”
हार्ले-डेव्हिडसनला टॅरिफमुक्त प्रवेश, टेस्लाला दिलासा नाही
देशात यूपीआय व्यवहारांचा नवा उच्चांक
५०० कोटी रुपयांच्या फसवणुकीप्रकरणी ३२ व्या अव्हेन्यूच्या सीईओला अटक
या घसरणीमागे प्रमुख कारण म्हणजे फ्युचर्स बाजारातील नियमांमध्ये झालेला बदल. आंतरराष्ट्रीय कमोडिटी व्यवहारांवर नियंत्रण ठेवणाऱ्या CME Group ने चांदी आणि सोन्याच्या फ्युचर्स व्यवहारांवरील मार्जिन आवश्यकता वाढवल्या. त्यामुळे उधारीवर व्यवहार करणाऱ्या अनेक ट्रेडर्सना आपली पोझिशन बंद करावी लागली. यामुळे बाजारात अचानक मोठ्या प्रमाणावर विक्री झाली आणि दरांवर दबाव वाढला.
याशिवाय, नफा वसुली हेदेखील घसरणीचे महत्त्वाचे कारण ठरले. मागील काही आठवड्यांत चांदीच्या दरांमध्ये मोठी वाढ झाल्याने अनेक गुंतवणूकदारांनी नफा सुरक्षित करण्यासाठी विक्रीचा मार्ग स्वीकारला. परिणामी मागणी कमी झाली आणि विक्री वाढली. याचा थेट परिणाम सिल्व्हर ईटीएफच्या किमतींवर झाला.
जागतिक पातळीवरील आर्थिक घडामोडींचाही चांदीच्या बाजारावर प्रभाव दिसून आला. अमेरिकेतील व्याजदर धोरणांबाबत अनिश्चितता वाढली असून डॉलर मजबूत होत आहे. अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक असलेल्या Federal Reserve कडून पुढील काळात कठोर धोरण राबवले जाईल, अशी शक्यता व्यक्त केली जात आहे. डॉलर मजबूत झाला की सामान्यतः सोन्या-चांदीसारख्या मौल्यवान धातूंवर दबाव येतो आणि तेच सध्या दिसून येत आहे.
या कालावधीत चांदीचा स्पॉट दरही मोठ्या प्रमाणात खाली आला. काही वेळेस दर प्रति औंस पातळीवर तीव्र घसरण होऊन पुन्हा थोडी सुधारणा झाल्याचे पाहायला मिळाले. चांदीचा बाजार तुलनेने लहान असल्यामुळे किंमतींमध्ये जलद आणि मोठे चढ-उतार होतात, असे बाजार तज्ज्ञांचे मत आहे.
मात्र सर्वच विश्लेषक या घसरणीकडे नकारात्मक दृष्टीने पाहत नाहीत. काही तज्ज्ञांच्या मते, चांदीची दीर्घकालीन मागणी अजूनही मजबूत आहे. औद्योगिक वापर, सौरऊर्जा, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि हरित ऊर्जा क्षेत्रात चांदीचा वापर सातत्याने वाढत आहे. त्यामुळे आधीच्या तेजीमध्ये गुंतवणूक करण्याची संधी गमावलेल्या गुंतवणूकदारांसाठी ही घसरण प्रवेशाची संधी ठरू शकते.
तरीही गुंतवणूकदारांनी सावधगिरी बाळगणे गरजेचे आहे. चांदी हा अत्यंत अस्थिर गुंतवणूक पर्याय असल्याने एकरकमी मोठी गुंतवणूक करण्याऐवजी टप्प्याटप्प्याने गुंतवणूक करणे अधिक सुरक्षित मानले जाते. एकूण गुंतवणूक पोर्टफोलिओमध्ये चांदीचा वाटा मर्यादित ठेवावा, असा सल्ला तज्ज्ञांकडून दिला जात आहे.
एकूणच, सिल्व्हर ईटीएफमध्ये झालेली ३८ टक्क्यांची घसरण ही बाजारातील जोखमीची जाणीव करून देणारी असली तरी दीर्घकालीन दृष्टीकोन ठेवणाऱ्या गुंतवणूकदारांसाठी ती संधी ठरू शकते. मात्र कोणताही निर्णय घेताना बाजारातील अस्थिरता लक्षात घेऊन विचारपूर्वक पावले उचलणे आवश्यक आहे.