पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावाचा भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर थेट परिणाम दिसू लागला असून विशेषतः ड्राय फ्रूट्सच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ आणि तांदूळ निर्यातीत अडथळे निर्माण झाल्याचे चित्र समोर येत आहे. दिल्लीसारख्या मोठ्या घाऊक बाजारपेठांमध्ये ड्राय फ्रूट्सचे दर २० ते ५० टक्क्यांपर्यंत वाढले आहेत. भारतात पिस्ता, बदाम, अंजीर, खजूर यांसारख्या ड्राय फ्रूट्सची मोठ्या प्रमाणावर आयात इराण, अफगाणिस्तान आणि इतर पश्चिम आशियाई देशांतून केली जाते. मात्र सध्या त्या भागात निर्माण झालेल्या संघर्षजन्य परिस्थितीमुळे पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली आहे. परिणामी नवीन माल येणे मंदावले असून बाजारात उपलब्ध असलेला साठा कमी होत चालला आहे.
हे ही वाचा:
इराणहून भारताकडे तेल घेऊन येणारे जहाज अचानक चीनकडे वळले
रुपयाच्या घसरणीवर RBIची जुनी पण प्रभावी रणनीती
पालघरमध्ये २५१ आदिवासी कुटुंबांची हिंदू धर्मात ‘घरवापसी’
उद्योगांना चालना देण्यासाठी ₹२ ते ₹२.५ लाख कोटींची क्रेडिट गॅरंटी योजना
व्यापाऱ्यांच्या मते, सध्या विक्रीसाठी असलेला माल हा जुन्या साठ्यावर आधारित आहे आणि जर परिस्थिती अशीच राहिली तर आगामी काळात दर आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. काही ठिकाणी पिस्ता, अक्रोड, मनुका आणि खजूर यांच्या किमतींमध्ये २० ते ३० टक्क्यांपेक्षा अधिक वाढ झाली आहे. याचवेळी सणासुदीचा हंगाम जवळ येत असल्याने ड्राय फ्रूट्सची मागणी वाढत आहे, त्यामुळे पुरवठा कमी आणि मागणी जास्त अशा परिस्थितीत ग्राहकांना अधिक पैसे मोजावे लागत आहेत.
दुसरीकडे, या तणावाचा मोठा परिणाम भारताच्या तांदूळ निर्यातीवरही होत आहे. भारतातून निर्यात होणाऱ्या बासमती तांदळाचा मोठा हिस्सा पश्चिम आशियात जातो. मात्र सध्याच्या परिस्थितीमुळे जहाजवाहतूक मार्गांवर तणाव वाढला असून शिपिंग खर्च आणि विमा प्रीमियम मोठ्या प्रमाणात वाढले आहेत. त्यामुळे निर्यातदारांना माल पाठवणे महाग आणि जोखमीचे ठरत आहे. काही प्रकरणांमध्ये माल बंदरांवर अडकून पडल्याचेही दिसून येत आहे.
नवीन निर्यात करार करण्याबाबतही व्यापारी सावध भूमिका घेत आहेत. यामुळे शेतकरी, व्यापारी आणि निर्यातदार या सर्वांवर आर्थिक दबाव वाढत आहे. तज्ञांच्या मते, जर पश्चिम आशियातील तणाव लवकर कमी झाला नाही, तर केवळ ड्राय फ्रूट्स आणि तांदूळच नव्हे तर इतर खाद्यपदार्थांच्या किमतींवरही परिणाम होऊ शकतो. जागतिक पुरवठा साखळीवर याचा परिणाम होत असल्याने भारतासारख्या आयात-निर्यात अवलंबून देशांसाठी ही परिस्थिती चिंताजनक ठरत आहे. एकूणच, या घडामोडींमुळे बाजारात महागाईचा दबाव वाढण्याची शक्यता असून ग्राहकांना त्याचा थेट फटका बसत आहे.
