भारत आणि रशिया यांच्यातील पाचव्या पिढीच्या स्टेल्थ फायटर जेट Su-57 संदर्भातील चर्चा आता निर्णायक टप्प्यावर पोहोचली आहे. रशियाने स्पष्ट केले आहे की, हा संवाद प्राथमिक पातळीपलीकडे जाऊन आता तांत्रिक आणि औद्योगिक टप्प्यात आहे. हैदराबाद येथे झालेल्या विंग्स इंडिया २०२६ एअर शो दरम्यान रशियाच्या युनायटेड एअरक्राफ्ट कॉर्पोरेशन (UAC) चे मुख्य कार्यकारी वादिम बदेखा यांनी माध्यमांना सांगितले की, नवी दिल्लीसोबतच्या चर्चा आता सविस्तर तांत्रिक आराखडा आणि औद्योगिक सहकार्यावर केंद्रित आहेत.
अहवालानुसार, सध्याच्या चर्चा केवळ विमान खरेदीपुरत्या मर्यादित नसून, दोन्ही देशांमधील दीर्घकालीन एअरोस्पेस भागीदारीची तांत्रिक चौकट ठरवणे हा त्यामागचा उद्देश आहे. अशा प्रकारचे करार येणाऱ्या पिढ्यांपर्यंत द्विपक्षीय संबंधांवर परिणाम करतात, असे संकेत मिळतात. या प्रगतीवरून हे स्पष्ट होते की भारत Su-57 थेट ‘ऑफ-द-शेल्फ’ खरेदी करण्याऐवजी, भारतीय हवाई दलाच्या विशिष्ट कार्यात्मक गरजांनुसार त्यात बदल करू इच्छित आहे. चर्चेतील एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे Su-57 चे भारतात स्थानिक उत्पादन. यासाठी Su-30MKI कार्यक्रमाअंतर्गत आधीपासून उपलब्ध असलेल्या पायाभूत सुविधांचा वापर करण्याची शक्यता तपासली जात आहे. हा दृष्टिकोन भारताच्या ‘मेक इन इंडिया’ धोरणाशी सुसंगत असून, याआधीच्या परवाना- आधारित उत्पादन कार्यक्रमांच्या अनुभवावर आधारित आहे.
UAC प्रमुखांनी सांगितले की प्रस्तावित चौकटीत भारतीय उद्योगांचा व्यापक सहभाग प्राधान्याने ठेवला जाईल. यामध्ये स्वदेशी मिशन कॉम्प्युटर, एव्हियोनिक्स आणि इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर प्रणाली रशियन स्टेल्थ एअरफ्रेममध्ये एकत्र करण्याची शक्यता आहे. ही रणनीती राबवली गेल्यास भारताची परदेशी पुरवठा साखळीवरील अवलंबित्व कमी होऊ शकते आणि स्थानिक कंपन्यांना पाचव्या पिढीच्या तंत्रज्ञानाचा महत्त्वपूर्ण अनुभव मिळू शकतो. तज्ज्ञांच्या मते, हा अनुभव भारताच्या स्वदेशी कार्यक्रमांसाठी- विशेषतः अॅडव्हान्स्ड मीडियम कॉम्बॅट एअरक्राफ्ट (AMCA)- उपयुक्त ठरू शकतो. Su-57 चे स्थानिक असेंब्ली आणि देखभाल यामुळे स्टेल्थ कोटिंग, सेन्सर फ्युजन आणि लो-ऑब्झर्व्हेबल तंत्रज्ञानातील कौशल्य वाढण्यास मदत होईल.
हे ही वाचा:
उद्योगपतींनी भारत- अमेरिका व्यापार कराराचे केले स्वागत! काय दिल्या प्रतिक्रिया?
सोने- चांदीच्या घसरणीला ब्रेक; चांदीचे दर २१,००० ने वाढले
अमेरिका व्यापार करार: भारत ठरला चीन, पाकिस्तान, बांगलादेशपेक्षा वरचढ
कर कपातीनंतर शेअर बाजार तेजीत, सेन्सेक्स ३,८०० अंकांनी वधारला
बदेखा यांनी अधोरेखित केले की, प्रगत टप्प्यात रशियन अभियांत्रिकी मानके, भारतीय उत्पादन क्षमता आणि कार्यात्मक सिद्धांत यांचा समन्वय साधणे हे आव्हानात्मक ठरेल. तंत्रज्ञान हस्तांतरणाची मर्यादा, स्वदेशी उत्पादनाचे प्रमाण आणि लॉजिस्टिक्स पायाभूत सुविधांची मजबुती या मुद्द्यांवर दोन्ही देशांच्या तांत्रिक टीम्स सखोल विचारमंथन करत आहेत.
