केरळमधील विझिंजम आंतरराष्ट्रीय बंदराने नवा विक्रम रचला आहे. केवळ १८ महिन्यांत २० लाख टीईयू (ट्वेंटी-फूट इक्विव्हॅलेंट युनिट्स) माल हाताळण्याचा विक्रम रचला असून ही आकडेवारी त्याच्या वार्षिक क्षमतेच्या जवळपास दुप्पट आहे. तसेच हा पराक्रम करणारे ते सर्वात वेगवान भारतीय बंदर ठरले आहे.
केरळ सरकारसाठी अदानी पोर्ट्स अँड स्पेशल इकॉनॉमिक झोन लिमिटेडद्वारे संचालित या बंदराने जुलै २०२४ मध्ये चाचणी कामकाज सुरू केले आणि मे २०२५ मध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते हे बंदर राष्ट्राला समर्पित करण्यात आले. विझिंजमने ऑगस्ट २०२५ मध्ये १० लाख टीईयूचा टप्पा ओलांडला, ज्यामुळे अल्पावधीत साध्य झालेली जलद कार्यान्वयन वाढ अधोरेखित झाली. कामकाज सुरू झाल्यापासून, बंदराने ९५० हून अधिक जहाजे हाताळली आहेत, ज्यामध्ये प्रत्येकी जवळपास ४०० मीटर लांबीच्या ६७ अल्ट्रा लार्ज कंटेनर जहाजांचा समावेश आहे. याशिवाय हे बंदर, विक्रमी वेळेत हा पराक्रम करणारे पहिले भारतीय बंदर ठरले आहे. पश्चिम आशिया आणि प्रमुख जागतिक सागरी मार्गांवरील बदलत्या भू-राजकीय अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर, सागरी वाहतूक कंपन्या आणि जागतिक अर्थव्यवस्था लवचिक सागरी पायाभूत सुविधा आणि वैविध्यपूर्ण व्यापारी मार्गांना अधिकाधिक प्राधान्य देत असतानाच, बंदराने ही कामगिरी केली आहे.
तसेच, अशा वेळी जेव्हा जागतिक सागरी मार्ग भू-राजकीय तणाव, पुरवठा साखळीतील व्यत्यय आणि पश्चिम आशियातील चालू संघर्षामुळे अधिकाधिक प्रभावित होत आहेत, तेव्हा मार्गाची स्थिरता, परिचालन कार्यक्षमता आणि जलद मालवाहतुकीच्या शोधात असलेल्या सागरी कंपन्यांसाठी हिंद महासागर कॉरिडॉरवरील विझिंजमचे मोक्याचे स्थान एक महत्त्वपूर्ण फायदा म्हणून उदयास येत आहे.
बंदर प्रशासनाच्या मते, कामकाज सुरू झाल्यापासून विझिंजमने ९५० हून अधिक जहाजे हाताळली आहेत, ज्यात प्रत्येकी सुमारे ४०० मीटर लांबीच्या ६७ अल्ट्रा लार्ज कंटेनर जहाजांचा (ULCVs) समावेश आहे. या बंदराने जगातील काही सर्वात प्रतिष्ठित कंटेनर जहाजांनाही नांगरण्याची सोय केली आहे, ज्यात जगातील सर्वात मोठे कंटेनर जहाज म्हणून ओळखले जाणारे एमएससी इरिना (MSC Irina) आणि भारतीय बंदरात आलेल्या सर्वात खोल ड्राफ्टच्या कंटेनर जहाजांपैकी एक असलेले एमएससी वेरोना (MSC Verona) यांचा समावेश आहे. अत्याधुनिक कंटेनर जहाजांना नांगरण्याची आणि सेवा देण्याची क्षमता विझिंजमला जागतिक स्तरावर अशा निवडक बंदरांच्या गटात स्थान देते, जी उच्च परिचालन कार्यक्षमतेने मोठ्या प्रमाणावरील ट्रान्सशिपमेंट वाहतूक हाताळण्यास सक्षम आहेत.
आंतरराष्ट्रीय पूर्व-पश्चिम सागरी मार्गापासून केवळ १० सागरी मैलांवर वसलेले विझिंजम हे बंदर आशिया, पश्चिम आशिया, युरोप आणि आफ्रिका यांच्यातील जागतिक व्यापारासाठी एक महत्त्वपूर्ण भौगोलिक फायदा देते. येथील सुमारे २० मीटरचा नैसर्गिक खोल तळ मोठ्या जहाजांना विस्तृत गाळ काढण्याच्या कामाशिवाय धक्क्याला लागण्यास सक्षम करतो, ज्यामुळे परिचालन कार्यक्षमता सुधारते आणि जहाजाच्या परतीचा वेळ कमी होतो.
विझिंजम दक्षिण आशिया, युरोप, आफ्रिका आणि दक्षिण अमेरिका यांना जोडणाऱ्या नियमित जहाजवाहतूक सेवा देखील पुरवते, ज्यामुळे कंटेनरची जलद वाहतूक शक्य होते आणि जागतिक सागरी व्यापार जाळ्यांमध्ये भारताचे स्थान अधिक मजबूत होते. प्रमुख जागतिक जहाजवाहतूक मार्गांजवळील बंदरामुळे जहाजवाहतूक कंपन्यांना प्रवासाचा वेळ आणि इंधनाचा खर्च या दोन्हींची बचत करता येते, ज्यामुळे हिंद महासागर क्षेत्रात (IOR) एक पसंतीचे ट्रान्सशिपमेंट ठिकाण म्हणून विझिंजमची स्पर्धात्मकता वाढते.
हे ही वाचा:
व्यावसायिक एलपीजी पुन्हा महागला; कोणत्या शहरात काय आहेत दर?
पहलगाम हल्ल्याआधीच सक्रिय झाले फोन; पाकिस्तानी बँकेचे कनेक्शन
खेळाडूंना घेऊन हॉटेलकडे निघालेल्या गुजरात टायटन्सच्या बसला आग
‘दोन्ही देशांनी एकमेकांच्या भूभागावर अतिक्रमण केले’; नेपाळच्या पंतप्रधानांचा दावा
सुमारे १६,००० कोटी रुपयांच्या गुंतवणुकीसह बंदराच्या दुसऱ्या टप्प्याच्या विस्ताराचे काम सध्या सुरू असून ते २०२८ पर्यंत पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे. या विस्तारामुळे बंदराच्या कंटेनर हाताळणी क्षमतेत लक्षणीय वाढ होण्याची आणि पूर्ण क्षमतेने निर्यात-आयात (EXIM) कामकाज सुरू करण्यास मदत मिळण्याची अपेक्षा आहे.