दैत्यसूदन मंदिर: छताविना गर्भगृह

देशभरात भगवान विष्णूची अनेक प्रसिद्ध मंदिरे असून भक्त आपली मनोकामना पूर्ण करण्यासाठी येथे दर्शनासाठी जातात. विष्णू मंदिरे आध्यात्मिक ऊर्जा केंद्र मानली जातात. मात्र महाराष्ट्रातील लोणार येथे असे एक रहस्यमय मंदिर आहे, जिथे भगवान विष्णू एका अत्यंत अनोख्या रूपात विराजमान आहेत. हे मंदिर त्याच्या रहस्यांनी, स्थापत्यकलेने आणि अद्वितीय रचनेने प्रसिद्ध आहे. महाराष्ट्रातील लोणार येथे असलेले दैत्यसूदन मंदिर भगवान विष्णूंना समर्पित आहे. मंदिराच्या बांधकामाबद्दल अनेक कथा प्रचलित आहेत. असे सांगितले जाते की आक्रमणकार्‍यांच्या हल्ल्यामुळे मंदिराचे बांधकाम पूर्ण होऊ शकले नाही. काहींच्या मते मंदिराची रचना इतकी रहस्यमय आहे की पाहताच ते गूढ वाटते.

सर्वसामान्य मंदिरांत गुम्बद किंवा गोपुरम असतो, परंतु या मंदिराच्या गर्भगृहाला छतच नाही. गर्भगृहाच्या वर एक मोठे गोलाकार छिद्र आहे. या छिद्रातून येणारी सूर्यकिरणे संपूर्ण मंदिर उजळवतात. त्यामुळे मंदिरांत कधीच अंधार पडत नाही. विशिष्ट प्रसंगी सूर्यकिरणे भगवान विष्णूंच्या मुख आणि चरणांवर सरळ पडतात, आणि त्या वेळी संपूर्ण मंदिर सुवर्णप्रकाशात न्हाऊन निघते. या मंदिरातील विष्णूची मूर्ती अत्यंत अनोखी आहे. भगवान विष्णू एका दैत्यावर उभे असल्याचे भासते. मूर्ती प्राचीन असून सध्या देखभालीच्या अभावामुळे मंदिर आणि मूर्ती दोन्हींची अवस्था जर्जर झाली आहे.

हेही वाचा..

आयटीबीपीचा ६४ वा स्थापना दिवस उत्साहात

पश्चिम बंगालमध्ये काँग्रेसकडून हिंदू-मुस्लिम राजकारण

आफ्रिकेत जी-२० शिखर परिषदेत पंतप्रधान मोदींची तीन जागतिक उपक्रमांची मांडणी

मंत्री गोयल यांनी घेतला वर्ल्ड-क्लास मोबिलिटी टेक्नॉलॉजीचा अनुभव

विशेष म्हणजे भगवान विष्णूची मूर्ती लोखंडाची बनवलेली असून पाहताना ते जाणवत नाही, जोपर्यंत मूर्तीला हात लावला जात नाही. मंदिराच्या भिंती आणि खांबांवर रामायण आणि महाभारत यांतील पात्रांच्या प्रतिमा कोरलेल्या आहेत. काही भागांमध्ये कामसूत्रातील शिल्पेदेखील दिसून येतात. हे मंदिर चालुक्य वंशाच्या काळात बांधले गेले, ज्यांनी सहाव्या ते बाराव्या शतकात मध्य आणि दक्षिण भारतावर राज्य केले. असे सांगितले जाते की मूळ मूर्ती कालांतराने नष्ट झाली आणि नंतर नागपूरच्या भोसले शासकांनी नवीन विष्णू मूर्तीची स्थापना केली.