जागतिक स्तरावर पश्चिम आशियातील तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढल्या आहेत. या पार्श्वभूमीवर Rich Dad Poor Dad चे लेखक रॉबर्ट कियोसाकी यांनी पाकिस्तान आणि भारतातील परिस्थितीवर भाष्य करत महत्त्वाचा मुद्दा मांडला आहे. त्यांच्या मते, एकाच संकटात दोन्ही देशांची आर्थिक ताकद आणि तयारी किती वेगळी आहे, हे स्पष्टपणे दिसून आले आहे.
पाकिस्तानमध्ये या तेलधक्क्याचा मोठा परिणाम झाला आहे. एप्रिल २०२६ मध्ये पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींमध्ये प्रचंड वाढ झाली. पेट्रोलच्या किंमती ३०० रुपयांच्या आसपासून थेट ४५० रुपयांपेक्षा जास्त झाल्या, तर डिझेलमध्येही मोठी वाढ झाली. या वाढीमुळे सर्वसामान्य नागरिकांवर मोठा आर्थिक ताण आला आहे. देशभरात आंदोलनं सुरू झाली असून वाहतूक, उद्योग आणि पुरवठा साखळी यावरही परिणाम झाला आहे.
हे ही वाचा:
व्यावसायिक एलपीजी सिलिंडरच्या दरात ९९३ रुपयांची वाढ
‘फोनपे’वर नोंदणीकृत वापरकर्त्यांच्या संख्येने गाठला ७० कोटींचा आकडा
‘चॅटजीपीटी इमेज 2.0’चे सर्वात जास्त वापरकर्ते भारतीय; काय आहे हे टूल?
ब्रिटनमधील क्र्यू शहरात अहमदी पंथातील ९ जण बलात्कार, जबरदस्तीने विवाहप्रकरणात अटक
या संकटामागे पाकिस्तानची कमकुवत तयारी कारणीभूत ठरली आहे. देशाकडे पुरेसा तेलसाठा नाही, त्यामुळे जागतिक पुरवठ्यात अडथळा आला की तात्काळ परिणाम जाणवतो. शिवाय पाकिस्तानची अर्थव्यवस्था आधीच अडचणीत आहे. परकीय चलन साठा कमी आहे आणि आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) च्या अटींमुळे सरकारला स्वातंत्र्याने निर्णय घेणं कठीण जाते. त्यामुळे अचानक वाढलेल्या किमतींवर नियंत्रण ठेवणं शक्य झालं नाही.
याउलट भारताने या परिस्थितीत स्थिरता राखली आहे. जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किंमती वाढूनही भारतात पेट्रोल-डिझेल दर मोठ्या प्रमाणात वाढले नाहीत. यामागे भारताची मजबूत तयारी आहे. देशाकडे मोठा धोरणात्मक तेलसाठा आहे, जो संकटाच्या काळात उपयोगी पडतो. तसेच भारताकडे मोठा परकीय चलन साठा आहे, ज्यामुळे आयात करणे सोपे होते.
भारताने विविध देशांकडून तेल खरेदी करण्याची रणनीती अवलंबली आहे. त्यामुळे एका ठिकाणी समस्या निर्माण झाली तरी संपूर्ण पुरवठा थांबत नाही. याशिवाय देशातील रिफायनरी क्षमता मजबूत असल्यामुळे कच्चे तेल प्रक्रिया करून वापरणे सुलभ होते. सरकारही आवश्यक तेव्हा कर आणि धोरणांमध्ये बदल करून दर नियंत्रणात ठेवते.
रॉबर्ट कियोसाकी यांनी स्पष्टपणे म्हटलं की, “पाकिस्तान भारत नाही.” याचा अर्थ दोन्ही देशांची आर्थिक ताकद आणि नियोजन यात मोठा फरक आहे. भारताने दीर्घकालीन नियोजन करून ऊर्जा सुरक्षेला प्राधान्य दिलं, तर पाकिस्तानमध्ये अशी ठोस तयारी दिसत नाही.
एकाच जागतिक संकटात दोन शेजारी देशांची वेगळी स्थिती दिसून येते. पाकिस्तानमध्ये तेलसंकटामुळे आर्थिक आणि सामाजिक तणाव वाढला आहे, तर भारताने परिस्थिती मोठ्या प्रमाणात नियंत्रणात ठेवली आहे.
एकंदरीत, ही घटना स्पष्ट करते की मजबूत अर्थव्यवस्था, योग्य नियोजन आणि ऊर्जा साठा हे कोणत्याही देशासाठी किती महत्त्वाचे असतात. भारताने या बाबतीत योग्य पावले उचलली असल्याचे या संकटातून दिसून आले आहे.
