अमेरिकन F-35 लढाऊ विमान पाडले?

इराण आणि अमेरिका यांच्यात सुरू असलेल्या लष्करी तणावाच्या पार्श्वभूमीवर इराणने मोठा दावा केला आहे. इराणने म्हटले आहे की, त्यांनी त्यांच्या मध्य भागात दुसरे अमेरिकन F-35 स्टेल्थ लढाऊ विमान पाडले आहे. इराणच्या खताम अल-अंबिया केंद्रीय मुख्यालयाने जारी केलेल्या निवेदनात म्हटले आहे की F-35 लाइटनिंग II ला इराणच्या हवाई संरक्षण प्रणालीने लक्ष्य केले. हे विमान ब्रिटनमधील RAF लेकेनहीथशी संबंधित स्क्वाड्रनचा भाग होता, असा दावा करण्यात आला आहे. इराणी अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, हल्ल्यानंतर विमान जमिनीवर आदळताच स्फोट झाला, त्यामुळे पायलट वाचण्याची शक्यता अत्यंत कमी आहे.

दुसरीकडे, अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने या दाव्याची पूर्णपणे पुष्टी केलेली नाही. अमेरिकन सैन्याने एवढेच सांगितले की पाचव्या पिढीचे एक लढाऊ विमान मध्य-पूर्वेतील अमेरिकन तळावर आपत्कालीन लँडिंग करण्यास भाग पडले. सूत्रांच्या माहितीनुसार, विमानाला हल्ल्यासारखेच नुकसान झाले होते, त्यामुळे तातडीने लँडिंग करावी लागली. यावरून विमानावर हल्ला झाल्याचे संकेत मिळतात, मात्र ते पाडले गेले याची पुष्टी नाही.

ही दुसरी वेळ आहे, जेव्हा इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्सने अमेरिकन F-35 स्टेल्थ जेटला लक्ष्य केल्याचा दावा केला आहे. यापूर्वी १९ मार्च रोजी इराणने F-35 ला नुकसान पोहोचवल्याचा दावा केला होता. हा हल्ला त्यांनी स्वतः विकसित केलेल्या ‘मजीद’ एअर डिफेन्स सिस्टमद्वारे केल्याचे सांगितले होते. मात्र, त्या वेळी अमेरिकेने विमानाला नुकसान झाले असल्याचे मान्य केले, पण पायलट सुरक्षित असल्याचे स्पष्ट केले होते.

तज्ञांचे मत आहे की युद्धाच्या परिस्थितीत अशा प्रकारचे दावे हे रणनीतिक आणि मानसिक दबाव निर्माण करण्यासाठीही केले जातात. सध्या या घटनेची स्वतंत्र पुष्टी नसल्यामुळे संपूर्ण चित्र स्पष्ट नाही, पण या प्रदेशातील तणाव सतत वाढत असल्याचे स्पष्ट दिसते.

हे ही वाचा:

“माझ्या मौनाला पराभव समजू नका…” उपनेतेपदावरील हकालपट्टीनंतर राघव चड्ढा काय म्हणाले?

भारताची तिसरी अणु पाणबुडी INS अरिदमन लवकरच नौदलाच्या ताफ्यात

रशियाकडून अधिक तेल आणि नैसर्गिक वायू पुरवठ्याचा भारताला प्रस्ताव

पाकिस्तानमध्ये डिझेल ५२० आणि पेट्रोल ४५८ रुपये लिटर

माहितीनुसार, इराणच्या हवाई संरक्षण प्रणालीने अमेरिकन F-35 ला शोधण्यासाठी पारंपरिक रडारऐवजी पॅसिव्ह इन्फ्रारेड सेन्सर्सचा वापर केला, जे विमानाच्या उष्णता (हीट सिग्नेचर) ओळखून त्याचा मागोवा घेतात. IRGC ने याला “जगातील पहिली कामगिरी” असल्याचा दावा केला आहे. मात्र, अमेरिकन सेंट्रल कमांडने सांगितले की जेटवर हल्ला झाला होता, पण त्याने सुरक्षितपणे एका प्रादेशिक तळावर आपत्कालीन लँडिंग केली आणि पायलट सुरक्षित आहे.

दरम्यान, इराणने मध्य इराणमध्ये दुसरे F-35 पाडल्याचा दावा केल्यामुळे अमेरिकेच्या स्टेल्थ तंत्रज्ञानावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. तज्ञांचे म्हणणे आहे की जर इन्फ्रारेड सेन्सर्ससारख्या तंत्रज्ञानाद्वारे स्टेल्थ विमानांचा मागोवा घेता येत असेल, तर भविष्यातील युद्धात अमेरिकेची स्टेल्थ विमाने कमी प्रभावी ठरू शकतात.